Իոսիֆ Ստալին

Իոսիֆ Վիսարիոնի Ջուղաշվիլի Ստալինը ծնվել է 1878 թվականի դեկտեմբերի 18-ին, Գորի քաղաքում՝ Վրաստանում։ Նրա ընտանիքը աղքատ էր։ Հայրը՝ Բեսարիոն Ջուղաշվիլին, աշխատում էր որպես կոշկակար, սակայն հաճախ ալկոհոլ էր օգտագործում և բռնի վարք ուներ։ Ժամանակի ընթացքում նա լքեց ընտանիքը։ Մայրը՝ Եկատերինե Գելաձեն, որը հայտնի էր «Կեկե» մականունով, շատ բարեպաշտ և աշխատասեր կին էր։ Նա ցանկանում էր, որ որդին կրթություն ստանա և դառնա հոգևորական։ Այդ պատճառով Ստալինը սովորել է հոգևոր ճեմարանում, սակայն հետագայում հեռացվել է այնտեղից։

Երիտասարդ տարիներին Ստալինը հետաքրքրվել է հեղափոխական գաղափարներով և միացել բոլշևիկյան շարժմանը։ Նա մասնակցել է գաղտնի քաղաքական գործունեության, տարածել է հեղափոխական թռուցիկներ և պայքարել ցարական իշխանության դեմ։ Այդ գործունեության համար մի քանի անգամ ձերբակալվել և աքսորվել է Սիբիր։ Այդ տարիներին նա սկսել է օգտագործել «Ստալին» անունը, որը նշանակում է «պողպատե մարդ»։

1917 թվականին Ռուսաստանում տեղի ունեցավ հեղափոխություն, որի արդյունքում բոլշևիկները եկան իշխանության։ Հետագայում Լենինի մահից հետո Ստալինը դարձավ Խորհրդային Միության գլխավոր ղեկավարներից մեկը։ Նա աստիճանաբար կենտրոնացրեց ամբողջ իշխանությունը իր ձեռքում և ստեղծեց խիստ կառավարում։ Նրա կառավարման տարիներին Խորհրդային Միությունում արագ զարգացավ արդյունաբերությունը, կառուցվեցին գործարաններ, երկաթուղիներ և մեծ արտադրական կենտրոններ։ Սակայն այդ զարգացումը հաճախ ուղեկցվում էր բռնություններով, մարդկանց ազատությունների սահմանափակումներով և քաղաքական հետապնդումներով։ Շատ մարդիկ ձերբակալվում էին կամ ուղարկվում աշխատանքային ճամբարներ։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Ստալինը մեծ դեր ունեցավ Խորհրդային Միության ղեկավարության մեջ։ Պատերազմը սկսվեց Ադոլֆ Հիտլերի ղեկավարած Գերմանիայի հարձակողական քաղաքականության պատճառով։ 1941 թվականին Գերմանիան հարձակվեց Խորհրդային Միության վրա, և պատերազմը դարձավ շատ ծանր խորհրդային ժողովրդի համար։ Սկզբնական շրջանում գերմանական բանակը մեծ հաջողություններ ունեցավ, սակայն հետագայում խորհրդային զորքերը կարողացան կանգնեցնել նրանց առաջխաղացումը։ Հատկապես կարևոր էր Ստալինգրադի ճակատամարտը, որը դարձավ պատերազմի շրջադարձային կետերից մեկը։

Պատերազմի ընթացքում Ստալինը համագործակցեց Ուինսթոն Չերչիլի և Ֆրանկլին Ռուզվելտի հետ։ Նրանք միասին ստեղծեցին հակահիտլերյան դաշինք և պայքարեցին նացիստական Գերմանիայի դեմ։ 1945 թվականին պատերազմն ավարտվեց Գերմանիայի պարտությամբ, և Խորհրդային Միությունը դարձավ աշխարհի ամենահզոր պետություններից մեկը։

Պատերազմից հետո Ստալինը շարունակեց ղեկավարել Խորհրդային Միությունը մինչև իր մահը՝ 1953 թվականը։ Նրա գործունեությունը պատմության մեջ գնահատվում է տարբեր կերպ․ մի կողմից նա համարվում է ուժեղ առաջնորդ, ով օգնեց հաղթել պատերազմում և զարգացնել երկիրը, իսկ մյուս կողմից քննադատվում է բռնաճնշումների և միլիոնավոր մարդկանց տառապանքների համար։ Նրա անունը մինչ այսօր մնում է համաշխարհային պատմության ամենահայտնի և հակասական առաջնորդներից մեկը։