§ 35. Լուսանկարչական ապարատ: Աչք և տեսողություն:

1. Նկարագրեք մթնախցիկի կառուցվածքը:
Մթնախցիկը փակ տուփ է կամ խցիկ, որի մի կողմում կա փոքր անցք։ Լույսը այդ անցքով անցնում է ներս և դիմացի պատի վրա առաջացնում առարկայի շրջված պատկեր։ Ներսը մութ է, որպեսզի կողմնակի լույս չխանգարի պատկերի առաջացմանը։

2. Ի՞նչ նմանություն ունեն լուսանկարչական ապարատի խցիկը և մթնախցիկը: Իսկ որն է դրանց տարբերությունը:
Նմանությունն այն է, որ երկուսն էլ լույսի միջոցով պատկեր են առաջացնում։ Երկուսն էլ ունեն փակ խցիկ, որտեղ լույսը անցնում է և ստացվում է պատկեր։

Տարբերությունն այն է, որ մթնախցիկը ունի միայն փոքր անցք, իսկ լուսանկարչական ապարատը՝ ոսպնյակ, որը ավելի հստակ պատկեր է տալիս։ Ապարատը նաև կարող է պահպանել պատկերը։

3. Նկարագրեք լուսանկարչական ապարատի աշխատանքի սկզբունքը:
Առարկայից եկող լույսը անցնում է ոսպնյակի միջով, բեկվում է և խցիկի ներսում առաջացնում փոքրացված, իրական և շրջված պատկեր։ Այդ պատկերը գրանցվում է ժապավենի կամ թվային սենսորի վրա։

4. Ինչն է կոչվում սևանկար-պատկեր և ինչը արտանկար պատկեր:
Սևանկար-պատկերը այն պատկերն է, որտեղ լուսավոր և մութ մասերը փոխված են (նեգատիվ)։
Արտանկար պատկերը վերջնական բնական պատկերն է, որտեղ գույներն ու լուսավորությունը իրականին համապատասխան են (պոզիտիվ)։

5. Ինչպես է կառուցված աչքը:
Աչքը բաղկացած է եղջերաթաղանթից, բիբից, ծիածանաթաղանթից, ակնաբյուրեղից, ապակենման մարմնից և ցանցաթաղանթից։ Ցանցաթաղանթի վրա առաջանում է պատկերը, իսկ տեսողական նյարդը այն փոխանցում է ուղեղին։

6. Ինչու է աչքը համարվում օպտիկական համակարգ: Որոնք են այդ օպտիկական համակարգի հիմնական մասերը:
Աչքը օպտիկական համակարգ է, որովհետև լույսի ճառագայթները բեկում է և պատկեր առաջացնում։

Հիմնական մասերն են՝

• եղջերաթաղանթ
• բիբ
• ակնաբյուրեղ
• ապակենման մարմին
• ցանցաթաղանթ

7. Ի՞նչ է ակոմոդացիան:
Ակոմոդացիան աչքի հարմարվելու հատկությունն է՝ տարբեր հեռավորությունների վրա գտնվող առարկաները հստակ տեսնելու համար։ Դա կատարվում է ակնաբյուրեղի ձևի փոփոխությամբ։

1. Ո՞ր նյութերն են կոչվում էլեկտրականության հաղորդիչներ:

Էլեկտրական հաղորդիչներ են այն նյութերը, որոնք հեշտությամբ անց են կացնում էլեկտրական հոսանքը: Այս նյութերում էլեկտրոնները ազատ շարժվում են, ինչի շնորհիվ էլեկտրական հոսքը կարող է հեշտ անցնել դրանց միջով:

2. Ո՞ր նյութերն են կոչվում մեկուսիչներ:

Մեկուսիչներ են այն նյութերը, որոնք չեն անցկացնում (կամ շատ վատ են անցկացնում) էլեկտրական հոսքը։ Այս նյութերում էլեկտրոնները կապված են ատոմների հետ և չեն կարող ազատ տեղաշարժվել:

3. Բերեք հաղորդիչների և մեկուսիչների օրինակներ:

Հաղորդիչներ՝

• Պղինձ
• Ալյումին
• Արծաթ
• Ոսկի
• Ջուր (հատկապես աղով կամ լուծված նյութերով)

Մեկուսիչներ՝

• Պլաստմասսա
• Ռետին
• Ափսեային ապակի
• Փայտ (չոր վիճակում)
• Օդ

4. Նկարագրեք փորձ, որտեղ էլեկտրական փոխազդեցությունը հաղորդվում է ոչ օդի միջոցով:

Փորձ՝ հաղորդիչ նյութով փոխազդեցություն.

1. Վերցրեք մետաղյա գնդիկ և լիցքավորեք այն (օրինակ՝ շփելով կտորով):
2. Դրեք մեկուսիչ հիմքի վրա:
3. Գնդիկին մոտեցրեք մետաղյա ձող, որի մի ծայրը միացված է մյուս գնդիկին՝ հաղորդիչ մետաղալարով։
4. Դուք կտեսնեք, որ մյուս գնդիկը նույնպես լիցքավորվում է՝ այսինքն՝ էլեկտրական փոխազդեցությունը փոխանցվել է մետաղալարով, ոչ թե օդով:

5. Ինչո՞վ են տարբերվում էլեկտրականացված և չէլեկտրականացված մարմինները շրջապատող տարածությունները:

• Էլեկտրականացված մարմնի շուրջ առաջանում է էլեկտրական դաշտ, որը կարող է ազդել այլ մարմինների վրա:
• Չէլեկտրականացված մարմնի շուրջ էլեկտրական դաշտ չկա, հետևաբար այն էլեկտրական ներգործություն չի գործում շրջապատի վրա։

6. Ինչպե՞ս կարելի է հայտնաբերել էլեկտրական դաշտը:

Էլեկտրական դաշտը կարելի է հայտնաբերել՝ օգտագործելով փոքր լիցքավորված փորձնական մարմին (օրինակ՝ թղթե փոքրիկ կտոր կամ փոքր գնդիկ):

Եթե այդ մարմինը սկսում է շարժվել կամ տատանվել ինչ-որ ուղղությամբ, ապա դա նշան է, որ տվյալ տարածքում կա էլեկտրական դաշտ, որն ազդում է նրա վրա: