Օդի բաղադրություն x(N₂) – 79%. x(O₂)= 20%. 1%(x(Co₂)=0,04%. He,Ne,Ar,Kr,Xe,Rn,Og

Ուղղորդող  հարցադրումներ.

• Թթվածնի ենթախմբի ընդհանուր  բնութագիրը, թթվածնի  դիրքը  պարբերական  համակարգում(ո՞ր պարբերության, ո՞ր խմբի տարր է), թթվածնի  իզոտոպների բաղադրությունը(պրոտոնների, նեյտրոնների, էլեկտրոնների քանակը իզոտոպներում)
• Թթվածնի  տարածվածությունը  Երկրագնդի վրա  
• Թթվածնի  վալենտականությունը և օքսիդացման  աստիճանը  միացություններում, գրեք օրինակներ 
• Թթվածնի  ֆիզիկական, քիմիական, ֆիզիոլոգիական  հատկությունները  
• Ինչպիսի՞  ռեակցիաների  օգնությամբ  են  ստանում  թթվածինը  լաբորատորիայում  և     արդյունաբերության  մեջ 
• Ինչպիսի՞   թունավոր  նյութեր  կարող  են  պարունակվել օդում(պինդ, հեղուկ,գազային)
• Օզոն,  օզոնային շերտի վերացմամբ ի՞նչ վտանգ է սպառնում կենդանական աշխարհին, օզոնային  ճեղքերի  առաջացման  պատճառները   որո՞նք  են
• Ո՞ր  ռեակցիաներն  են  կոչվում  այրման  ռեակցիաներ, սահմանեք և գրեք  այրման ռեակցիաների  օրինակներ 
• Որտե՞ղ  է  կիրառվում  թթվածնը:  

Լաբորատոր փորձեր՝ <<Այրման ռեակցիաներ, օդի բաղադրության որոշումը>>

Անհատական  աշխատանքներ.

• << Ինչպիսի՞   թունավոր  նյութեր կարող  են  պարունակվել օդում (պինդ, հեղուկ,գազային) >>
• << Օզոնային ճեղքերի առաջացման  պատճառները   որո՞նք  են>>  

   Թեման՝  «Անօրգանական  նյութերի  հիմնական  դասերը` «Օքսիդներ, թթուներ,   

                    հիմքեր, աղեր»     Յուրաքանչյուր  առաջադրանքը  0,3 միավոր  է

Հետևյալ  օքսիդները  դասակարգեք   հիմնային,  թթվային, երկդիմի, անտարբեր օքսիդների.  K₂O,  SO₂,  N₂O₃,  BeO,   CaO,  P₂O₅,  MgO,  CO,  Al₂O₃,  SO₃,  N₂O₅,  ZnO,  CO₂,  Na₂O,  Fe₂O₃,   SiO₂,  N₂O,  Cr₂O₃ ,  P₂O₃,  CuO,  Cl₂O₇ ,  FeO

Հիմնային օքսիդներ

K₂O, CaO, MgO, Na₂O, FeO, Fe₂O₃, CuO

Թթվային օքսիդներ

SO₂, SO₃, CO₂, SiO₂, P₂O₅, P₂O₃, N₂O₃, N₂O₅, Cl₂O₇

Երկդիմի օքսիդներ

BeO, Al₂O₃, ZnO, Cr₂O₃

Անտարբեր օքսիդներ

CO, N₂O

ա)  Որոշեք  տարրերի օքսիդացման աստիճանները օքսիդներում:                

K₂O +1
CaO +2
MgO +2
Na₂O +1
FeO +2
Fe₂O₃ +3
CuO +2

SO₂ +4
SO₃ +6
CO₂ +4
CO +2
SiO₂ +4
P₂O₅ +5
P₂O₃ +3
N₂O₃ +3
N₂O₅ +5
N₂O +1
Cl₂O₇ +7

BeO +2
Al₂O₃ +3
ZnO +2
Cr₂O₃ +3

բ)  Որոշեք  երկդիմի  օքսիդների հարաբերական  մոլեկուլային  զանգվածները՝M_r

K2O 94.20

SO2 64.07

N2O3 76.02

BeO 25.01

CaO 56.08

P2O5 141.94

MgO 40.31

CO 28.01

Al2O3 101.96

SO3 80.07

N2O5 108.02

ZnO 81.38

CO2 44.01

Na2O 61.98

Fe2O3 159.70

SiO2 60.09

N2O 44.02

Cr2O3 152.00

P2O3 109.94

CuO 79.55

Cl2O7 182.90

FeO 71.85

       գ)  Գրեք  բոլոր օքսիդներին համապատասխանող կամ հիմքերի  կամ  թթուների    

     բանաձևերը  և  անվանեք:       

K2O կալիումի օքսիդ

SO2 ծծմբի երկօքսիդ

N2O3 ազոտի օքսիդ

BeO բերիլիումի օքսիդ

KaO կալցիումի օքսիդ

P2O5 ֆոսֆորի օքսիդ

MgO մագնեզիումի օքսիդ

SO3 ծծմբի օքսիդ

N2O5 ազոտի օքսիդ

CO2 ածխածնի երկօքսիդ

Na2O նատրիումի օքսիդ

SiO2 սիլիցիումի երկօքսիդ

P2O3 ֆոսֆորի օքսիդ

CuO պղնձի օքսիդ

Cl2O7 դիքլորի օքսիդ

FeO երկաթի օքսիդ                                                                  

 դ)  Գրեք  օքսիդների  հնարավոր  փոխազդեցության  ռեակցիաների հավասարումները     

      ջրի,  թթուների, հիմքերի հետ:

Ջուր (H2O):

Մետաղական օքսիդ + Ջուր → Մետաղական հիդրօքսիդ

Մետաղական օքսիդ + Ջուր → Մետաղական հիդրօքսիդ

Փոխազդում է ոչ մետաղների օքսիդների հետ՝ առաջացնելով թթուներ։

Ոչ մետաղական օքսիդ.

Ոչ մետաղական օքսիդ + Ջուր → Օքսիդաթթու

Թթուներ:

Մետաղական օքսիդ.

Մետաղական օքսիդ + Թթու → Աղ + Ջուր

Ոչ մետաղական օքսիդ.

Ոչ մետաղական օքսիդ + Թթու → Օքսիդաթթու

Հիմքեր:

Ոչ մետաղական օքսիդ + Հիմք → Աղ + Ջու

  ե)  Ընտրեք  մեկ հիմնային և մեկ թթվային օքսիդ,  որոշեք  նրանց  որակական   և         

        քանակական  բաղադրությունը (ատոմների  թիվը(ինդեքսը), տարրերի   

        զանգվածային հարաբերությունը, զանգվածային  բաժինները (%), մոլային  

        բաժինները):  

Հիմնային օքսիդ – CaO

Ատոմների թիվը՝ Ca₁O₁
Զանգվածային հարաբերություն՝ 40 : 16 = 5 : 2
Mr = 56

Զանգվածային բաժիններ
Ca → 40/56 = 71.4%
O → 16/56 = 28.6%

Մոլային բաժիններ
Ca = 1/2 = 0.5
O = 1/2 = 0.5

Թթվային օքսիդ – CO₂

Ատոմների թիվը՝ C₁O₂
Զանգվածային հարաբերություն՝ 12 : 32 = 3 : 8
Mr = 44

Զանգվածային բաժիններ
C → 12/44 = 27.3%
O → 32/44 = 72.7%

Մոլային բաժիններ
C = 1/3
O = 2/3                                                            

2․     Մետաղ—› հիմնային  օքսիդ—› հիմք —› աղ`   Mg —› MgO —› Mg(OH)₂ —›MgCl₂

Գրեք   ռեակցիաների  հավասարումները, հավասարացրեք, նշեք ռեակցիայի տեսակը և  կատարեք   հաշվարկ.  որքա՞ն  աղ  կստացվի, եթե  վերցրել  են  a գ  մագնեզիում, ընդունել, որ  բոլոր   ռեակցիաները  ընթանում  են  քանակապես:
2Mg + O2 -> 2MgO

MgO + H2O -> Mg(OH)2

Mg(OH)2 + 2HCl -> MgCl2 + 2H2O

Պատ․՝11,74 գ Mgcl2:

3․   Օդում  ֆոսֆորի  այրման,  ստացված  ֆոսֆորի (V)  օքսիդի  ջրում  լուծվելը  և    

       ֆոսֆորական  թթվի  չեզոքացումը  նատրիումի  հիդրօքսիդով  ռեակցիաներըի 

      ո՞ր  տեսակին  են  համապատասխանում, պատասխանը  հիմնավորեք  ռեակցիաների     

      հավասարումներով.               

1)   միացման, տեղակալման,  փոխանակման

  2)   միացման, միացման, փոխանակման

  3)   փոխանակման, տեղակալման, միացման

  4)   միացման, փոխանակման,  տեղակալման 

4P + 5O2 -> 2P2O5

2P2O5 + 6H2O → 4H3PO4

3NaOH + H3PO4 → Na3PO4 + 3H2O

4․ Ո՞ր  պնդումն  է  ճիշտ  ամֆոտեր (երկդիմի)  օքսիդների  համար, պատասխանը    

     հիմնավորեք  համապատասխան  ռեակցիաների  հավասարումներով.

1)  փոխազդում  են  միայն  հիմքերի  հետ

2)  փոխազդում  են  միայն  թթուների  հետ

3)  փոխազդում  են  և’  հիմքերի, և’  թթուների  հետ

4)  չեն փոխազդում  ո’չ  հիմքերի,  ո’չ  թթուների  հետ

XO + H2A -> XA + H2O

XO + M(OH) 2 -> MXO2 + H2O

X – օքսիդացված նյութ

M – մետաղ

A – թթվային մնացորդ

5․ Հետևյալ  նյութերից   չորս  սյունակով  առանձնացրեք  օքսիդները, հիմքերը, թթուներն  ու    

    աղերը, նշելով  յուրաքանչյուրի  անվանումը.  HNO₃,   Na₂O,   Cu(OH)₂,  Na₃PO₄,  NO₂,  FeO,       

    Al(OH)₃,    Ca(NO₃)₂,  Ba(HCO₃)₂,  HNO₂,  NH₄OH,  KClO₃,  FeBr₃,  HCl,  CO₂,  NaAlO₂, Fe(OH)₂,    

    H₂S,   CaSiO_3,   NaCl,   H₂SO₄,   MgO,  NaOH,  H₃PO₄,  SO₃,   KHS,  CaOCl₂,  (NH₄)₂SO₄,  Na₂KPO_4.

Օքսիդ	Հիմք	Թթու	Աղ
Na2O NO2 FeO CO2 NaAlO2 CaSiO3, MgO SO3	Cu(OH)2 Al(OH)3 NH4OH Fe(OH)2 NaOH	HNO3 HNO2 FeBr3 HCl H2S H2SO4 H3PO4	Ca(NO3)2 KClO3 NaCl KHS CaOCl2 (NH4)2SO4 Na2KPO

6․ Որքա՞ն  է  Al₂O₃ –ի  զանգվածը (գ), որում  պարունակվում  են  3,01 ^. 10²²  թվով  ատոմներ.

1)  1,18                                     2)  1,02                                      3)   11,8                             4)  12,7  

7․   Ո՞ր   նյութերի  8,428 • 10²³  թվով  մոլեկուլների  զանգվածն  է  56 գ .

 ա)   MgO                        բ)  CaO                        գ)  NaOH                    դ)   CuO

1)  բ,դ                                    2) ա,բ                                            3)  ա,գ,                            4) գ,դ                                                                           

8․    NaOH,  H₂SO_4,  Al(OH)₃,  Cu(OH)₂, Ca(OH)₂, Fe(OH)₃  միացություններից  մի  քանիսը       

        հնարավոր  է  ստանալ  համապատասխան  օքսիդի  և  ջրի  միացումով: Գրեք      

        ռեակցիաների  հավասարումները,  որքա՞ն  է  հնարավոր  ռեակցիաների     

        հավասարումների  գործակիցների  գումարը .

  1)  10                                        2)  25                                     3)  4                                         4)  6 

9․   Բերված   օքսիդների   զույգերից   որո՞նք   են   փոխազդում   միմյանց   հետ.                             

        1. Na₂O  և  N₂O₅         2. BaO   և  CO₂,          3. Na₂O  և  FeO,           4. Na₂O  և  Al₂O₃,                      

        5.  SiO₂  և  P₂O₅          6.  Na₂O  և  CaO:     

      Գրեք  ռեակցիաների   հավասարումները, Ճիշտ   պատասխանը`  փոխազդող  զույգերի     

      համարներն  են.  

    1)   2,3                           2)  1,2,4                       3)  2,5,6                           4) 1,2,5,6

10․ 7,8 գ  զանգվածով  կալիումը  լուծել  են  48,4 գ  ջրում:  Որքա՞ն  է  նյութի  զանգվածային

 բաժինը (%) ստացված  լուծույթում,  ճիշտ պատասխանը  հիմնավորեք հաշվարկով.

1)  20                                    2)    80                                  3)  25                                      4)   65 

2 * 39 2

7.8գ 0.2գ(H2)

48.4 + 7.8 = 56.2գ

56.2 — 0.2(H2) = 56

56գ 11.2գ

100% 20%

11․  Համապատասխանեցրեք  քիմիական  տարրի  նշանը,  դրա  բարձրագույն  օքսիդի     

       հիդրատի  ընդհանուր  բանաձևը  և  հիդրատում  տարրի  օքսիդացման  աստիճանը.

Տարրի  քիմիական             նշան	Օքսիդի  հիդրատի                     ընդհանուր                բանաձև	Տարրի  օքսիդացման        աստիճանը
ա)  Mg        բ)   Na        գ)   Al        դ)   S        ե)   N	1)  ROH        2)  R(OH)2        3)  H2RO4        4)  H3RO3         5)  HRO3	Ա) +3        Բ)  +1        Գ)  +4        Դ)  +2        Ե)  +6       Զ)  +5

  Ո՞ր  շարքի  բոլոր  պատասխաններն  են  ճիշտ.                                                                                 

1. ա2Ա, բ1Գ, գ4Ա, դ4Գ, ե4Ե                                       3)  ա3Բ, բ1Դ, գ4Ա, դ3Գ, ե5Դ                               

 2)   ա2Դ, բ1Բ, գ4Ա, դ3Ե, ե5Զ                                        4)  ա2Դ, բ1Բ, գ4Բ, դ5Զ, ե3Գ

12․  Նատրիումի  և  կալիումի  հիդրօքսիդների  հավասար  զանգվածներ  պարունակող     

       խառնուրդը  լուծել  են  ջրում  և  ստացված  լուծույթը  չեզոքացրել  են  ազոտական  թթվի     

      30,24 %  զանգվածային  բաժնով  լուծույթով:  Չեզոքացումից  հետո  լուծույթը     

     գոլորշիացրել  են  և  ստացել  նիտրատների  22 գ  խառնուրդ:    Հաստատե’ք  կամ  հերքե’ք     

     պնդումների  ճշմարտացիությունը  խնդրի  վերաբերյալ.

1. Կալիումի  հիդրօքսիդի  զանգվածը  ելային  խառնուրդում  5,6 գ է:
2. Նատրիումի  հիդրօքսիդի  նյութաքանակը  փոքր  է  կալիումի  հիդրօքսիդի  նյութաքանակից:
3. Նատրիում  տարրի  զանգվածը  աղերի  խառնուրդում  3,22 գ  է:
4. Նիտրատների  գումարային  նյութաքանակը  0,2 մոլ  է:
5. Ծախսված  ազոտական  թթվի  լուծույթի  զանգվածը  50 գ  է:
6. Նատրիումի նիտրատի զանգվածը կալիումի նիտրատի  զանգվածից մեծ  է 1,4 գ-ով: 

1. Հաշվել ածխածնի օքսիդի (CO₂) հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը

CO₂ → 1 × Ar(C) + 2 × Ar(O) = 12 + 2×16 = 44 գ/մոլ

---

2. Հաշվել պղնձի տարրի զանգվածային բաժինը պղնձի սուլֆատում (CuSO₄)

Ar(Cu)=63.5, S=32, O=16
Mr(CuSO₄) = 63.5 + 32 + 4×16 = 159.5
Պղնձի բաժինը՝ (63.5 / 159.5) × 100% ≈ 39.8%

---

3. Որքա՞ն է 0.75 մոլ թթվածնի (O₂) զանգվածը

Mr(O₂) = 2×16 = 32 գ/մոլ
0.75 մոլ × 32 գ/մոլ = 24 գ

---

4. Հաշվել 3 մոլ ծծմբական թթվի (H₂SO₄) զանգվածը

Mr(H₂SO₄) = 2×1 + 32 + 4×16 = 98 գ/մոլ
3 մոլ × 98 գ/մոլ = 294 գ

---

5. Որքա՞ն է 106,5 գ ֆոսֆորի օքսիդի (P₂O₅) նյութաքանակը (մոլ)

Mr(P₂O₅) = 2×31 + 5×16 = 62 + 80 = 142 գ/մոլ
106.5 գ ÷ 142 գ/մոլ ≈ 0.75 մոլ

---

6. Հավասարեցնել ռեակցիաները

ա) 2Mg + O₂ → 2MgO
բ) 2NaHCO₃ → Na₂CO₃ + CO₂ + H₂O
գ) 2Al(OH)₃ → Al₂O₃ + 3H₂O
դ) 2Fe + 3Cl₂ → 2FeCl₃

---

7. Մեկնաբանե՛ք Ar (ֆտոր)=19

Սա նշանակում է, որ ֆտորի հարաբերական ատոմային զանգվածը 19 է։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ մեկ ֆտորի ատոմի զանգվածը մոտավորապես 19 անգամ ավելի է, քան մեկ ածխածնից (¹⁄₁₂ ¹²C)։

---

8. Թթվածնի վալենտականությունն ու օքսիդացման աստիճանը թթվածնի պարզ նյութում (O₂)

• Վալենտականություն՝ 2
• Օքսիդացման աստիճան՝ 0 (քանի որ պարզ նյութ է)

---

9. Ի՞նչ կապեր են առկա թթվածին պարզ նյութի մոլեկուլում (O₂)

• Միջև երկու ատոմները առկա է երկակի կովալենտ կապ։

---

10. Գազային խառնուրդ՝ 2.5 մոլ O₂ և 3 մոլ O₃

• Mr(O₂) = 32, Mr(O₃) = 48
• Զանգված = 2.5×32 + 3×48 = 80 + 144 = 224 գ

---

11. Ինչ ծավալ են զբաղեցնում 5 մոլ He և 0.5 մոլ Ar

1 մոլ ցանկացած գազ զբաղեցնում է 22.4 լ (ն.ճ. պայմաններում)

• 5 մոլ He = 5×22.4 = 112 լ
• 0.5 մոլ Ar = 0.5×22.4 = 11.2 լ
  Ընդհանուր՝ 123.2 լ

---

12. 67.2 լ ծավալով NO-ի զանգվածը

1 մոլ NO = 22.4 լ
67.2 լ ÷ 22.4 լ/մոլ = 3 մոլ
Mr(NO) = 14 + 16 = 30
3 մոլ × 30 = 90 գ

---

13. Al, Sc, Ge, Nb, Mo, Tc, Xe էլեկտրոնային բանաձևերը

• Al (13): 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p¹
• Sc (21): [Ar] 3d¹ 4s²
• Ge (32): [Ar] 3d¹⁰ 4s² 4p²
• Nb (41): [Kr] 4d⁴ 5s¹
• Mo (42): [Kr] 4d⁵ 5s¹
• Tc (43): [Kr] 4d⁵ 5s²
• Xe (54): [Kr] 4d¹⁰ 5s² 5p⁶

---

14. Որքա՞ն է նյութի մոլային զանգվածը, եթե նրա 10 գ = 0.25 մոլ

M = m / n = 10 գ / 0.25 մոլ = 40 գ/մոլ

---

15. Որքա՞ն է 106,5 գ P₂O₅ նյութաքանակը

Պատասխանը կրկնվում է՝ 0.75 մոլ (տես հարց 5)

---

16. Որքա՞ն է 2 մոլ FeS զանգվածը

Mr(FeS) = 56 + 32 = 88 գ/մոլ
2 մոլ × 88 = 176 գ

---

17. Լրացրե՛ք բաց թողնված քիմիական նշանները՝ ըստ հարաբերական ատոմային զանգվածի

ա) Ar(11) = Na
բ) Ar(108) = Ag
գ) Ar(28) = Si

Լրացրե՛ք երկրորդ խումբը
ա) Ar(55) = Cs
բ) Ar(14) = N
գ) Ar(64) = Cu
դ) Ar(39) = K

1. Ի՞նչ եք հասկանում վալենտականություն ասելով։
Վալենտականությունը ցույց է տալիս ատոմի ունակությունը միանալու որոշակի թվով այլ ատոմների հետ միացություններ ստեղծելու համար։

---

2. Միացությունում ո՞ր տարրի վալենտականությունը չի համապատասխանում խմբի համարին։
Տրված են.
ա. F (Ֆտոր)
բ. S (Ծծումբ)
գ. O (Թթվածին)
դ. Ne (Նեոն)
ե. Cl (Քլոր)

• F — 7-րդ խումբ, վալենտականություն՝ հիմնականում 1 → համապատասխան է։
• S — 6-րդ խումբ, կարող է լինել 2, 4, 6 → տարբեր դեպքերում տարբեր է։
• O — 6-րդ խումբ, վալենտականություն՝ հիմնականում 2 → համապատասխան է։
• Ne — 8-րդ խումբ, իներտ գազ, սովորաբար վալենտականություն չունի։
• Cl — 7-րդ խումբ, վալենտականություն 1, 3, 5, 7 → տարբեր է։

Պատասխան՝ դ. Ne, քանի որ նեոնը չի ցուցաբերում սովորական վալենտականություն:

---

3. Որոշեք տարրերի վալենտականությունը հետևյալ բանաձևերում.

• CO₂ →
  • O թթվածին՝ միշտ 2 վալենտություն, ընդհանուր 2×2=4 ։
  • Ուրեմն C ունի 4 վալենտություն։
• SiO₂ →
  • O ունի 2 վալենտություն։
  • Ուրեմն Si ունի 4 վալենտություն։
• N₂O₃ →
  • O ունի 2 վալենտություն, ընդհանուր 2×3=6։
  • Ուրեմն N ընդհանուր 6 վալենտություն ունի, 6/2=3, միատոմի համար՝ 3 վալենտություն։
• N₂O₅ →
  • O ունի 2×5=10 վալենտություն։
  • N ընդհանուր 10 վալենտություն ունի, 10/2=5, այսինքն՝ 5 վալենտություն։
• Cl₂O →
  • O ունի 2 վալենտություն։
  • Ուրեմն Cl₂ ունի ընդհանուր 2 վալենտություն, մեկ ատոմը՝ 1 վալենտություն։

---

4. Որքա՞ն է 8 գ զանգվածով ջրածնի.

• ա. Նյութաքանակը (մոլ)
  Ջրածնի մոլար զանգվածը ≈ 1 գ/մոլ։ n=mM=81=8 մոլn = \frac{m}{M} = \frac{8}{1} = 8 \, \text{մոլ}n=Mm​=18​=8մոլ
• բ. Ծավալը (լ)
  Նորմալ պայմաններում 1 մոլ գազը զբաղեցնում է 22.4 լ։ V=n×22.4=8×22.4=179.2 լV = n \times 22.4 = 8 \times 22.4 = 179.2 \, \text{լ}V=n×22.4=8×22.4=179.2լ

---

5. Որքա՞ն է ջրածնի զանգվածային բաժինը (%) էթիլ սպիրտում (C₂H₅OH):

• Մոլեկուլային զանգվածը՝
  • C₂H₅OH = (2×12) + (6×1) + (1×16) = 24 + 6 + 16 = 46 գ/մոլ
• Ջրածնի զանգվածը՝ 6×1 = 6 գ։
• Բաժինը՝ 646×100%≈13.04%\frac{6}{46} \times 100\% \approx 13.04\%466​×100%≈13.04%

---

6. Հաշվել CO₂ հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը.

• C = 12 գ/մոլ
• O₂ = 2×16 = 32 գ/մոլ

Ուրեմն 12+32=44 գ/մոլ12 + 32 = 44 \, \text{գ/մոլ}12+32=44գ/մոլ

---

7. Որքա՞ն է 0.75 մոլ թթվածնի (O₂) զանգվածը (գ):

• Մոլար զանգվածը՝ 32 գ/մոլ։

m=n×M=0.75×32=24 գm = n \times M = 0.75 \times 32 = 24 \, \text{գ}m=n×M=0.75×32=24գ

---

8. Որքա՞ն է 106.5 գ զանգվածով ֆոսֆորի օքսիդի նյութաքանակը (P₂O₅):

• Մոլեկուլային զանգվածը՝ (2×31) + (5×16) = 62 + 80 = 142 գ/մոլ։
• Նյութաքանակը՝

n=mM=106.5142≈0.75 մոլn = \frac{m}{M} = \frac{106.5}{142} \approx 0.75 \, \text{մոլ}n=Mm​=142106.5​≈0.75մոլ

---

9. Հետևյալ ռեակցիաների ուրվագրերում ընտրեք գործակիցները.

ա. Fe + O₂ → Fe₃O₄
(Fe₃O₄-ում Fe-ի հարաբերակցությունը 3 է, O-ի՝ 4)։
Հավասարեցում՝ 3Fe+2O2→Fe3O43Fe + 2O₂ \rightarrow Fe₃O₄3Fe+2O2​→Fe3​O4​

բ. Al + HCl → AlCl₃ + H₂
Հավասարեցում՝ 2Al+6HCl→2AlCl3+3H22Al + 6HCl \rightarrow 2AlCl₃ + 3H₂2Al+6HCl→2AlCl3​+3H2​

---

10. Հաշվել 3 մոլ ծծմբական թթվի (H₂SO₄) զանգվածը.

• Մոլեկուլային զանգվածը՝
  (2×1) + (32) + (4×16) = 2 + 32 + 64 = 98 գ/մոլ։
• Ուրեմն 3 մոլի զանգվածը՝

m=3×98=294 գm = 3 \times 98 = 294 \, \text{գ}m=3×98=294գ

---

11. Գործակիցներից հետո ռեակցիաների մասնակցող նյութերի քանակները.

2Al + 3Cl₂ → 2AlCl₃

• 2 մոլ Al
• 3 մոլ Cl₂
• 2 մոլ AlCl₃

(Ուշադրություն՝ ձեր տեքստում փոքր սխալ կար՝ ճիշտ գրառում եմ տվել վերևում։)

---

12. Հավասարեցում և գործակիցներ՝

ա. CO₂ + NaOH → Na₂CO₃ + H₂O

Հավասարեցում՝ CO2+2NaOH→Na2CO3+H2OCO₂ + 2NaOH \rightarrow Na₂CO₃ + H₂OCO2​+2NaOH→Na2​CO3​+H2​O

բ. Al + CuSO₄ → Al₂(SO₄)₃ + Cu

Հավասարեցում՝ 2Al+3CuSO4→Al2(SO4)3+3Cu2Al + 3CuSO₄ \rightarrow Al₂(SO₄)₃ + 3Cu2Al+3CuSO4​→Al2​(SO4​)3​+3Cu

Co2 So3 H2s h2co3 h2so4 Co H2o

Այո՛, կարող եմ։ Ահա նշված նյութերի տարրերի վալենտությունները՝

1. CO₂ (ածխաթթու գազ)
   • C (ածխածին) – +4
   • O (թթվածին) – -2
2. SO₃ (ծծմբական անհիդրիդ)
   • S (ծծումբ) – +6
   • O (թթվածին) – -2
3. H₂S (ծծմբաջրածին)
   • H (ջրածին) – +1
   • S (ծծումբ) – -2
4. H₂CO₃ (ածխաթթու)
   • H – +1
   • C – +4
   • O – -2
5. H₂SO₄ (ծծմբական թթու)
   • H – +1
   • S – +6
   • O – -2
6. CO (ածխածնային օքսիդ)
   • C – +2
   • O – -2
7. H₂O (ջուր)
   • H – +1
   • O – -2

H₂Co₃

Mr(H₂Co₃) = 1*2+59*3=179

ω(H₂) =  2/179*100%=1%

ω(Co₃) = 177/179*100%=99%

Mr(H₂PO₃)=1*2+31*1+16*3=81

ω(H₂) = 2/81*100%=2,5%

ω(P) = 31/81*100%=38,3%

ω(O₃) = 48/81*100%=59,3%