1. Պանիսլամիզմ, պանթյուրքիզմ
Պանիսլամիզմը գաղափարախոսություն է, որի նպատակն էր միավորել բոլոր մահմեդական ժողովուրդներին մեկ քաղաքական և կրոնական կենտրոնի շուրջ՝ Օսմանյան սուլթանի իշխանության ներքո։
Պանթյուրքիզմը գաղափարախոսություն է, որը նպատակ ուներ միավորել բոլոր թյուրքալեզու ժողովուրդներին մեկ միասնական պետության մեջ։

2. Համիդյան ծրագիրը և ջարդերը
Աբդուլ Համիդ II-ի օրոք իրականացվեց հայերի դեմ բռնությունների քաղաքականություն։ 1894–1896 թթ. տեղի ունեցան համիդյան ջարդերը՝ մեծ մարդկային կորուստներով։ Միջազգային արձագանքը սահմանափակվեց դատապարտումներով։

3. Հայաստանը Ռուսական և Օսմանյան կայսրությունների կազմում
Ռուսական կայսրությունում հայերի վիճակը համեմատաբար ապահով էր։
Օսմանյան կայսրությունում հայերը ենթարկվում էին ճնշումների և բռնությունների։

4. Հայկական հարցը (1912–1914)
Հայկական հարցը վերաբերում էր Օսմանյան կայսրությունում հայերի իրավունքներին։ Այն վերաբացվեց 1912–1914 թթ., բայց չլուծվեց։

5. Առաջին համաշխարհային պատերազմը և Հայոց ցեղասպանությունը
1915–1916 թթ. իրականացվեց Հայոց ցեղասպանությունը՝ զանգվածային սպանություններով և տեղահանություններով։ Զոհվեց մոտ 1.5 միլիոն հայ։

6. Բրեստ-Լիտովսկի պայմանագիրը
1918 թ. Ռուսաստանը հրաժարվեց Արևմտյան Հայաստանի և Կովկասի որոշ տարածքներից

7. Բաթումիի խորհրդաժողովը
1918 թ. Բաթումիում Հայաստանին պարտադրվեցին ծանր պայմաններ։

8. Մայիսյան հերոսամարտերը և ՀՀ հռչակումը
1918 թ. մայիսին հերոսամարտերը փրկեցին հայ ժողովրդին։ Մայիսի 28-ին հռչակվեց Հայաստանի Հանրապետությունը։

9. Հայկական հարցը Փարիզի խորհրդաժողովում
Քննարկվեց Հայաստանի հարցը, սակայն արդյունքները սահմանափակ էին։

10. ՀՀ-ի անկումը
1920 թ. Հայաստանը ենթարկվեց Խորհրդային Ռուսաստանի և քեմալական Թուրքիայի ճնշմանը և անկում ապրեց:

11. Հայաստանի հարաբերությունները հարևանների հետ
19–20-րդ դարերի սահմանագծին Հայաստանը ուներ լարված հարաբերություններ հարևան պետությունների հետ։

Ա1․ Անուններ և հասկացություններ

Առաջին աշխարհամարտ – 1914–1918 թթ․ տեղի ունեցած համաշխարհային ռազմական հակամարտություն, որի ընթացքում Կովկասի հայությունը, ինչպես տարածաշրջանի մյուս ժողովուրդները, մասնակցեցին ռազմական գործողություններին և կրեցին դրա հետևանքները։

«Չեզոք գոտի» – սահմանային կամ ռազմական տարածք, որը մի որոշ ժամանակ դուրս է մնում որևէ պետության անմիջական վերահսկողությունից՝ ունենալով հատուկ քաղաքական կամ ռազմական կարգավիճակ։

Կովկասյան թաթարներ – այն ժամանակվա մուսուլման ադրբեջանական բնակչությունը, որը մի շարք հարցերում հակադրության մեջ էր հայերի հետ, հատկապես Ղարաբաղի շրջանում։

Ստեփան Շահումյան – հայ գործիչ և բոլշևիկյան առաջնորդ Կովկասում, նշանակալի դեր ունեցող Բաքվի քաղաքական իրադարձություններում։

Համան Բագրատունի – հայկական պետական ու ռազմական գործիչ, որն ակտիվ աշխատել է նորաստեղծ Հայաստանի Հանրապետության քաղաքական կյանքում։

Սեբաստացի Մուրադ – հայ մարտական գործիչ, մասնակցել է ինքնապաշտպանական կռիվներին և եղել է ազգային ազատագրական շարժման նշանավոր ներկայացուցիչներից։

Խոսրով բեկ-Սուլթանով – ադրբեջանցի ռազմական և վարչական գործիչ, զբաղեցրել է պատասխանատու պաշտոններ Ղարաբաղի վարչակազմում։

Արաշ Շահմազան – այն ժամանակաշրջանի հայ գործիչ, գործել է քաղաքական կամ ռազմական ոլորտում (նշվում է ըստ դասագրքի ենթատեքստի)։

Դրո (Դրոյան Հովհաննես) – կարևոր հայկական ռազմական ղեկավար, որն աչքի է ընկել Ղարաբաղի և Զանգեզուրի ինքնապաշտպանական պայքարում։

Գարեգին Նժդեհ – հայ ազգային-քաղաքական և ռազմական առաջնորդ, որի գաղափարներն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել Զանգեզուրի պաշտպանության վրա։

Պողոս Տեր-Դավթյան – ռազմական-քաղաքական գործիչ, մասնակցել է Հայաստանի Հանրապետության սահմանային անվտանգության ապահովմանը։

---

Ա2․ Հիմնական գաղափարներ

ա․ Ներկայացրու ՀՀ հարաբերությունները Իրանին, Վրաստանին և Ադրբեջանին։ Ներկայացրու Ղարաբաղի և Զանգեզուրի պայքարը։

Հայաստանի և Իրանի հարաբերությունները համեմատաբար հանգիստ էին։ Չնայած տարածաշրջանային բարդություններին, պահպանվում էին տնտեսական, առևտրային և դիվանագիտական կապեր, և կողմերը խուսափում էին բաց ճգնաժամերից։

Վրաստանի հետ հարաբերությունները հաճախ լարված էին, հատկապես սահմանային ճշգրտումների և Լոռու ու Ջավախքի հարցերի շուրջ։ Տարածքային վեճերը ժամանակ առ ժամանակ բերում էին քաղաքական ու ռազմական լարվածության։

Ադրբեջանի հետ իրավիճակը առավել բարդ էր․ կողմերի միջև գոյություն ուներ փաստացի ռազմական հակամարտություն, հիմնականում Ղարաբաղի, Զանգեզուրի և Նախիջևանի շուրջ։ Տարածաշրջանում ազգաբնակչության խայտաբղետ կազմը և պատմական պահանջները խորացնում էին հակասությունները։

Հայերի պայքարը Ղարաբաղում և Զանգեզուրում բնույթով ինքնապաշտպանական և ազատագրական էր։ Տեղացի բնակչությունը, զինվորական գործիչների ղեկավարությամբ, փորձում էր պաշտպանել հայկական բնակչության անվտանգությունը և կանխել ադրբեջանական վարչական վերահսկողությունը։

---

բ․ Բացատրիր հայ–վրացական և հայ–ադրբեջանական վեճերի արմատները։

Հայ–վրացական վեճերը առաջացել էին հիմնականում Լոռու և Ջավախքի նկատմամբ տարածքային պահանջների պատճառով։ Երկու պետություններն էլ այս շրջանները դիտարկում էին իրենց պատմական ու ստրատեգիական տարածքի մաս։

Հայ–ադրբեջանական վեճերը կապված էին Ղարաբաղի, Զանգեզուրի և Նախիջևանի շուրջ ձևավորված պատմական, ժողովրդագրական և քաղաքական հակասությունների հետ։ Տարածքներում բնակչության կազմը խառը էր, իսկ երկու կողմերն էլ առաջնորդվում էին պատմական իրավունքի պնդումներով։

---

գ․ Վերլուծիր՝ հնարավո՞ր էր խուսափել բախումներից։

Վրաստանի և Ադրբեջանի հետ բախումներից հնարավոր կլիներ խուսափել միայն այն դեպքում, եթե Հայաստանը պատրաստ լիներ զգալի տարածքային զիջումների կամ եթե մեծ տերությունները պարտադրեին այլ լուծումներ։ Այդ ճանապարհով, սակայն, Հայաստանը կկորցներ իր համար ռազմավարական նշանակություն ունեցող տարածքները, ինչը երկարաժամկետ վտանգներ կստեղծեր երկրի անվտանգության համար։

---

Ա3․ Քննադատական մտածողություն

1․ Ինչ ազդեցություն ունեցան հայ–ադրբեջանական հարաբերությունները և ինչ նշանակություն ուներ Բաքվի պայքարը։

Հայ–ադրբեջանական հարաբերությունների լարումը ստեղծեց անորոշություն և թույլ տվեց բոլշևիկներին ավելի հեշտ ամրապնդել իրենց դիրքերը տարածաշրջանում՝ հանդես գալով որպես կարգավորման կողմ։ Ադրբեջանում և Ղարաբաղում ստեղծված վիճակը նպաստեց խորհրդային ուժերի մուտքին։

Բաքվի համարներն ունենում էին կենսական նշանակություն Հայաստանի համար․ Բաքուն տարածաշրջանի գլխավոր նավթային կենտրոնն էր, և դրա վերահսկումը տալիս էր տնտեսական ու ռազմավարական առավելություն։

---

2․ Ինչու էր Մեծ Բրիտանիան տարբեր մոտեցում ցուցաբերում Ղարաբաղի և Նախիջևանի հարցերում։

Մեծ Բրիտանիայի քաղաքականությունը հիմնված էր ոչ միայն տեղական ազգային հարցերի, այլև նրա արտաքին ռազմավարական շահերի վրա։

• Ղարաբաղի հարցում նրանք կարևորում էին կայունությունը, քանի որ Բաքվի նավթային գոտին կենսական էր արևմտյան երկրների տնտեսական շահերի համար։
• Նախիջևանում Բրիտանիան ավելի զգուշավոր էր, քանի որ այդ տարածաշրջանը գտնվում էր Թուրքիայի անմիջական ազդեցության տակ, և ցանկացած միջամտություն կարող էր բարդացնել բրիտանական-թուրքական հարաբերությունները։

Ադրբեջանում բոլշևիկների իշխանության հաստատումը փոխեց ամբողջ գործիչների դասավորությունը։ Տարածքային որոշումների մեծ մասը կայացվեց խորհրդային վարչակարգի կողմից՝ քաղաքական նպատակահարմարությունից ելնելով։

---

3․ Արդարացի՞ էին Հայաստանի տարածքային ակնկալիքները։

Հայաստանի տարածքային պահանջները մեծ մասամբ հիմնավորված էին ինչպես պատմական, այնպես էլ ժողովրդագրական տվյալներով։ Նշված շրջանները դարեր շարունակ եղել են հայկական մշակութային, վարչական և բնակչական տարածքներ։ Ղարաբաղում, Զանգեզուրում, Նախիջևանում և հարակից շրջաններում հայերը երկար ժամանակ եղել են հիմնական բնակչությունը, ուստի Հայաստանի համար բնական էր ձգտել ապահովել սեփական ժողովրդի անվտանգությունն ու ինքնիշխանությունը այդ տարածքներում։

Գարեգին Նժդեհը ծնվել է 1886 թվականին Վերին Գոռնիս գյուղում՝ Սյունիքի մարզում։ Նա մեծացել է այնպիսի միջավայրում, որտեղ ազգային ինքնության և ազատության գաղափարները մեծ նշանակություն ունեին։ Մանկությունից հետաքրքրվել է կրթությամբ, մտավոր զարգացմամբ և հետագայում իր գիտելիքները կիրառել է քաղաքական ու ռազմական գործունեության մեջ։

Դեռևս երիտասարդ տարիքում Նժդեհը շարունակել է ուսումը տարբեր երկրներում, ինչը նրան տվել է ավելի լայն աշխարհայացք և կազմակերպչական հմտություններ։ Նրա ձևավորման գործընթացը դարձավ հիմք այն կարևոր դերակատարման համար, որ նա պիտի ունենար Հայաստանի պատմության ամենադժվար շրջափուլերից մեկում։

Մելիքյան ազգանունը գալիս է «մելիք» բառից։
Հայերենում «մելիք» նշանակում է իշխան, ազնվական, տեղական կառավարիչ։
Այս տիտղոսը միջնադարում տրվել է որոշ հայ ազնվականներին, հատկապես Արցախում (Լեռնային Ղարաբաղ) և Սյունիքում, որոնք ղեկավարում էին փոքր իշխանություններ։

«Մելիքյան» բառացիորեն նշանակում է մելիքի (իշխանի) որդի կամ սերունդ։

Այս ազգանունը հիմնականում արմատ ունի Արցախում և Սյունիքում, որտեղ հայտնի էին մելիքական տներ՝ օրինակ Մելիք—Շահնազարյաններ, Մելիք-Իսրայելյաններ, Մելիք—Բեգլարյաններ և այլն։

Մեր ընտանիքի ընտանիքի ազգանունը՝ Մելիքյան, կապված է հենց այդ տարածաշրջանի մելիքական ավանդույթի հետ։

Իմ մայրական կողմը՝ Պետրոսյանները, ծագումով Շուշիից են։ 1920 թվականին, Շուշիի ողբերգական իրադարձություններից հետո, նրանք տեղափոխվել են Գորիս, որտեղ էլ հաստատվել են և շարունակել իրենց ընտանիքի պատմությունը։

ԱՆՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Մկրտիչ Ա Խրիմյան-հայ կաթողիկոս

Նիկոլայ II- Ռուսաստանի վերջին կայսրը

Գ. Գոլիցին- Կովկասի կառավարչապետ

Բաքու – Ադրբեջանի մայրաքաղաքն

Մ. Նակաշիձե- Բաքվի նահանգապետ

Նիկոլ Դուման-Աղաքացիական աշխատանքով զբաղվող

Դրո- ազատագրական պայքարի նշանավոր գործիչ

Արմեն Գարո-ինքնապաշտպանության ղեկավարող

Փարամազ-հայոց հեղափոխուցյան գործիչ

երիտթուրքեր- Քաղաքական և հեղափոխական շարժում էր Օսմանյան կայսրությունում, 19-րդ դարի վերջից մինչև 20-րդ դարի սկիզբը։

«Միություն եւ առաջադիմություն»- եղել է Օսմանյան կայսրության ամենաազդեցիկ քաղաքական կազմակերպություններից մեկը՝ 20-րդ դարի սկզբին։

հեղաշրջում- դա հանկարծակի և բռնի եղանակով իշխանության փոփոխություն է

պանթյուրքիզմ – գաղափարախոսություն է, որի նպատակն է միավորել աշխարհի բոլոր թյուրքախոս ժողովուրդներին՝ միացյալ մշակութային, քաղաքական կամ նույնիսկ պետական միության մեջ։

Մեծ Թուրան- դա պանթյուրքիստական ու պանթուրանական ազգայնական գաղափարախոսություն է

կիլիկիահայության կոտորածներ – տեղի ունեցան 1909 թ․ ապրիլին Օսմանյան Կիլիկիայում, և դրանք եղան հայ ժողովրդի պատմության ամենացավալի ու ողբերգական էջերից մեկը՝ Հայոց ցեղասպանությանը նախորդող լայնածավալ բռնությունների շարքում։

Ադանա- պատմական քաղաք Կիլիկիայում, որը գտնվում է ներկայիս Թուրքիայի հարավարևելքում

Բալկանյան պատերազմներ- երկու աշխարհագրական և ռազմական կոնֆլիկտներ, որոնք տեղի ունեցան 1912-1913 թվականներին Բալկանյան թերակղզում

Գեւորգ Ե Սուրենյանց-հայ եկեղեցական գործիչ, կաթողիկոս, ազգային ու հոգևոր առաջնորդ

Պողոս Նուբար- նշանակալի հայ քաղաքական ու հասարակական գործիչ, դիվանագետ

բարենորոգումների ծրագիր -Օսմանյան կայսրությունում 19-20-րդ դարերի սահմանագծին իրականացված քաղաքական, սոցիալական և տնտեսական բարեփոխումների մի շարք ծրագիր

Ա. Մանդելշտամ-ռուսական և սովետական ժամանակաշրջանի նշանավոր բանաստեղծ

Նիկոլայ Հոֆ-ռուս-հայկական ծագմամբ հայտնի նկարիչ և գրաֆիկ

ՀԻՄՆԱԿԱՆ Ա2 ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ

ա. Ներկայացրո՛ւ։ Ինչպե՞ս սկսվեցին եւ ի՞նչ ընթացք ունեցան հայ-թաթարական բախումները։

Հայ-թաթարական բախումները սկսվեցին 19-րդ դարի վերջում՝ Հարավային Կովկասում հայերի և թաթարների (ադրբեջանցիների) միջև՝ հողի, քաղաքական ու տնտեսական խնդիրներից: Գլխավոր բռնկումները եղան 1905-1906-ին, ու կրկնվեցին 1918-ին՝ անկախության շրջանին: Դրանք դարձան հետագա հակամարտությունների սկիզբը:

բ. Նշի՛ր։ Թվարկի՛ր երիտթուրքերի՝ Աբդուլ Համիդի քաղաքականության շարունակողներ լինելու հանգամանքը հիմնավորող մի քանի փաստ։

Երիտթուրքերը շարունակեցին Աբդուլ Համիդի ազգայնական ու պանթյուրքական քաղաքականությունը, ուժեղացրին վարչակարգը և ճնշեցին փոքրամասնություններին, հատկապես հայերին։

գ. Քննի՛ր։ Ի՞նչ էր պանթյուրքիզմը եւ ի՞նչ վտանգավոր հետեւանքներ էր ենթադրում։

Պանթյուրքիզմը թուրքական ժողովուրդների միավորման գաղափար էր, որը հանգեցրեց ազգայնական լարվածության, փոքրամասնությունների ճնշման և Հայոց ցեղասպանության։

Առաջադրանք 1

«Իմ արժեքներն ու ակնկալիքները նոր ուսումնական տարում»

Ա. Իմ արժեքները և վերաբերմունքը ուսման հանդեպ

1.Ի՞նչը քեզ համար ամենակարևորն է դպրոցում սովորելիս․ գիտելիք, ընկերություն, արդարություն, հաջողություն, ստեղծագործականություն, թե՞ ուրիշը։

գիտելիք, հաջողություն

2.Ի՞նչ արժեք ես ամենից շատ գնահատում քո դասընկերների մեջ (օր.՝ անկեղծություն, փոխօգնություն, հարգանք)։

Պարտաճանաչություն, գիտելիքը․

3.Որոնք են այն հանգամանքները, որոնք քեզ խանգարում են լավ սովորել կամ կենտրոնանալ։

ինտերնետը և դասընկերների աղմուկը․

4.Ի՞նչ կուզեիր, որ դպրոցը կամ դասերը քեզ ավելի շատ տային այս տարի։

Նոր դասացանկ Աստվածաշնչյան ուսուցում։

5.Ինչպե՞ս ես պատկերացնում «լավ դասարանը»․ ի՞նչ որակներ պետք է ունենա դասարանը որպես թիմ։

Իրար հետ խոսալ,շբվել և վստահել

Բ. Իմ նպատակներն ու հմտությունները

6.Որոնք են այն երեք հմտությունները, որ կուզեիր զարգացնել այս ուսումնական տարում (օր.՝ քննադատական մտածողություն, թիմային աշխատանք, հանրային խոսք, պատմական վերլուծություն)։

թիմային աշխատանք

7.Ի՞նչ գիտելիք կամ թեմա է քեզ առավել հետաքրքիր պատմության մեջ, որ կուզեիր խորացնել։

Կուզեի, որ Մոնթե Մելքոնյանի և Անդրանիկ Զորավարի մասին թեմա ունենայինք։

8.Կուզե՞իր մասնակցել նախագծային աշխատանքների (օր.՝ փոքր հետազոտություն, ներկայացում, թիմային նախագիծ)․ ինչ թեմայով։

Եթե անյ ինձ հետաքրքիր լինի

9.Եթե ուսումնական տարվա վերջում նայես հետ՝ ի՞նչ կուզեիր ասել․ «Ես կարողացա․․․»։

Ես կարողացա Ավարտել 9 դասարան

10.Ի՞նչն է քեզ ամենից շատ մոտիվացնում սովորել․ գնահատականը, ուսուցչի ու ծնողների կարծիքը, անձնական հետաքրքրությունը, թե՞ ապագայի մասնագիտության մասին պատկերացումը։

Գնահատականը

Հայոց ցեղասպանության քաղաքականության սկիզբը Օսմանյան կայսրությունում-

1.ԱՆՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Բացատրի՛ր և բնութագրի՛ր

Աբդուլ Համիդ II -Օսմանյան սուլթան (1876–1909), հայտնի «Կարմիր սուլթան» անունով, իրականացրեց բռնաճնշումների ու կոտորածների քաղաքականություն հայերի նկատմամբ։

«Համիդիե» — Կուրդական հեծելազոր, ստեղծված Աբդուլ Համիդ II-ի կողմից՝ հայերի կոտորածներին մասնակցելու և արևելյան նահանգներում հայերին ահաբեկելու նպատակով։

պանիսլամիզմ — Կրոնա-քաղաքական գաղափարախոսություն, որի նպատակն էր բոլոր մուսուլմաններին միավորել խալիֆի՝ սուլթանի իշխանության ներքո։

Կարին — Էրզրումի հայկական պատմական անունը։ Հայկական մշակութային ու քաղաքական կենտրոն։

Սասուն — Հայկական գավառ, որտեղ 1894 թ․ տեղի ունեցավ ինքնապաշտպանական հերոսամարտ՝ ընդդեմ թուրքական բռնությունների։

Վան — Հայկական քաղաք, որտեղ հայերը բազմիցս կազմակերպել են ինքնապաշտպանություն (հատկապես 1896-ին և 1915-ին)։

Զեյթուն — Կիլիկյան գավառ, հայտնի իր ազատասեր ու մարտական բնակչությամբ, 1895-ին հերոսական ինքնապաշտպանություն կազմակերպեց։

Կ.Պոլիս — Կոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրության մայրաքաղաքը, նաև հայկական քաղաքական ու մշակութային կենտրոն։

Տրապիզոն — Սև ծովի ափին գտնվող քաղաք, որտեղ նույնպես բնակվում էին հայեր։

Մեծն Մուրադ — այ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ, մասնակցել է Սասունի ու Վանի ինքնապաշտպանություններին։

Զեքի — Օսմանյան զորքերի հրամանատար, մասնակցել է հայերի դեմ ճնշումներին։

Գում Գափու — Կոստանդնուպոլսի հայկական պատրիարքարանի շենքի առջևի հրապարակ, որտեղ 1890-ին հայ երիտասարդները ցույց կազմակերպեցին։

Բաբ Ալի — Օսմանյան կառավարության նստավայր Կոստանդնուպոլսում։

Աղասի — Հայ ազատամարտիկներից։

Նազարեթ Չավուշ — Հայ Ֆիդայի, ակտիվ մասնակցել է ազատագրական շարժմանը։

Սանդուխ — Հայկական գաղտնի կազմակերպություն, որը զբաղվում էր քաղաքական-հեղափոխական գործունեությամբ։

Էդհեմ — Օսմանյան պաշտոնյա, մասնակցել է կոտորածների կազմակերպմանը:

Մկրտիչ Ավետիսյան — Հայ ազգային գործիչ, ազատագրական շարժման առաջնորդներից։

Վարդան — Հայ Ֆիդայի, մասնակցել է ազատագրական կռիվներին։

Խանասոր — 1897 թ․ հայ Ֆիդայի-ների կազմակերպած պատժիչ արշավը ադրբեջանցի քուրդ մազրիկ ցեղի դեմ։

«Դեղին գիրք» — Ֆրանսիայի կառավարության հրապարակած փաստաթղթերի ժողովածու, որտեղ ներկայացված էին հայերի կոտորածների վերաբերյալ վկայություններ։

2.ՀԻՄՆԱԿԱՆ ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ
ա. Ներկայացրո՛ւ։ Ի՞նչ նախապատրաստական քայլեր կատարվեցին մինչ կոտորածների սկսելը։ Ինչո՞ւ
ստեղծվեցին «Համիդիե» հեծելագնդերը։

Օսմանյան կառավարությունը զինաթափեց հայերին։

Ստեղծվեցին «Համիդիե» հեծելագնդերը՝ քրդերին զինելու և հայերի դեմ օգտագործելու համար։

Սկսվեց հայերի դեմ բամբասանքների ու քարոզչության տարածում։

բ. Նշի՛ր։ Ո՞ր քայլերը նպաստեցին Զեյթունի ինքնապաշտպանության հաղթանակին։

Զեյթունցիների մարտական պատրաստվածությունը։

Լեռնային դիրքերի առավելությունը։

Համախմբվածությունը և միասնականությունը։

գ. Քննի՛ր։ Ինչո՞ւ վանեցիները վայր դրեցին զենքերը։
Արդյոք դա ճի՞շտ որոշում էր։

Վանեցիները զենքերը վայր դրեցին, քանի որ օսմանյան իշխանությունները խոստացել էին, որ կփրկեն խաղաղ բնակչությանը։ Սակայն դա սխալ որոշում էր, քանի որ դրանից հետո սկսվեցին զանգվածային կոտորածներ։

3.ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ
1. Ճանաչի՛ր ազդեցությունը։ Ի՞նչ նշանակություն
ունեցան ինքնապաշտպանական մարտերը։

Ցույց տվեցին հայերի կամքը և ազատության ձգտումը։

Դարձան ոգեշնչման աղբյուր հաջորդ սերունդների համար։

2. Վերլուծի՛ր։ Կոտորածների իրականացման մեջ ի՞նչ
նշանակություն ունեցան կրոնը և մուսուլման հոգևոր
առաջնորդները։

Մուսուլման հոգևոր առաջնորդները հայերի դեմ ատելություն քարոզեցին։

Կրոնը օգտագործվեց որպես զենք՝ հայերին «անհավատ» հայտարարելով։

3. Բացատրի՛ր։ Ի՞նչ հանգամանքներ խանգարեցին
Աբդուլ Համիդ II-ին իրականացնելու հայերի ամբողջական ոչնչացումը

Միջազգային ճնշումները (Ռուսաստան, Անգլիա, Ֆրանսիա)։

Հայերի ինքնապաշտպանական շարժումները։

Օսմանյան կայսրության ներսում տնտեսական ու քաղաքական ճգնաժամերը։