Թվաբանական գործողություններ խառը թվերի հետ

1.Կատարիր կոտորակների գումարումը:

Կոտորակը մի կրճատիր:

5/13+10/13=15/13

2.Հաշվիր՝

5+6/7=41/7

3.Կատարիր գործողությունը.

1 5/19−1= 5/19

4. Կատարիր հանումը.

11−12/13= 10 1/13

5.Գտիր տարբերությունը:

1 8/11−9/11= 10/11

6.Գումարիր խառը թվերը՝

2 2/11+7 3/11 = 9 5/11

7.Կատարիր խառը թվերի հանումը:

18 2/11−14 9/11 4 37/11=−14 9/11= 163/11

8.Կատարիր գումարումը՝

30 1/10+8/10=30 9/10

9.Կատարիր գումարումը:   

Խառը թվի կոտորակային մասը անկրճատելի կոտորակ է:

8 1/8+1 1/10= 9 9/40

10.Հաշվիր տարբերությունը՝

1 1/14−3/4=9/28(գրիր անկրճատելի կոտորակ):

11.Կատարիր հանումը՝

40 3/4−14 1/14=26 19/28 747/28 (կոտորակը կրճատիր):

12.Գտիր անհայտ գումարելին՝ z+3 1/27=13 13/108

Պատասխան 121/12 (ստացված կոտորակը կրճատիր)`

z= 10 1/12

13.Խառը թիվը բազմապատկիր բնական թվով՝ 2 2/9⋅2= 4 4/9

14.Խառը թիվը բաժանիր բնական թվի վրա: 

Գրիր կանոնավոր անկրճատելի կոտորակ:

18 5/7:6= 3 5/42

15. Խառը թիվը բաժանիր բնական թվի վրա և պատասխանը ներկայացրու անկանոն կոտորակի տեսքով:  

Պատասխանը կրճատիր:2 7/10:3=9/10:3=3/10

16.Բազմապատկիր և անջատիր ամբողջ մասը՝5/8⋅7 =4 3/8

17. Գտիր արտահայտության արժեքը:

Գրիր անկրճատելի կոտորակ:

4/11⋅2+13 1/2= 14 5/22

18.Գտիր անհայտ հանելին՝

1 1/20−b=47/60

b= 4/15

19.Հաշվիր խառը թվերի տարբերությունը՝

42 1/12−21 3/8=20 17/24−21 9/ = /

1․ Գրել տասը դարձվածք։

էշի ականջում քնած։ Գյուղը կանգնի՝ գերան կկոտրի։ Ձուկը գլխից է հոտել։ Ջրի բերածը ջուրն էլ կտանի։ Եփաց հավի ծիծաղն էլ կգա։ Էշն ինչ գիտի՝ նուշը ինչ է։ Լեզուն կապ ընկնել։

2. Լրացնել բաց թողնված տառերը։

lՆոյեմբերի վերջն էր, գրեթե ձմեռ: Տեղացող անձրևներից ու քամուց ծառերը համարյա մերկացել էին: Ողջ այգին լցվել էր ոսկեզօծ տերևներով: Վարդի թուփն էր միայն կանա՜չ-կանա՜չ: Նրա վրա դեռ հեռվից կարմրին էին տալիս երկու մեծ, կիսաբաց կոկոն:

Վարդենին կողքի մասրենուն նայում էր վերևից: Մասրենին ցցել էր սուր-սուր փշերը, որպեսզի քամուց պաշտպանի իր մի քանի դեղնած տերևները:

– Տեսնու՞մ ես՝ ես միշտ դալար եմ, միշտ կանաչ, ձմռանն անգամ ուրախացնում եմ մարդկանց իմ տեսքով ու վարդերով, իսկ դու չոր ճյուղերդ ես արթեն թափահարում քամուց,- ասաց վարդենին մասրենուն:

Մասրենին տխուր քմծիծաղով նայեց վարդենուն վարից վեր.

– Դու մոռացել ես, որ ցրտադիմացկուն դարձար ինձ վրա պատվաստվելու շնորհիվ:

Ես գիտեմ, որ մեր հայրենիքը հենց այն երկիրն է, որտեղ կանգ է առել Նոյի տապանը, և մարդկությունը սկսվել է հենց իմ երկրից։ Աստված կամեցել է, որ կյանքը սկսվի մեր երկրից․․․

Շատ թշնամիներ ենք ունեցել, որոնք կամեցել են տիրանալ մեր երկրին, բայց դա նրանց չի հաջողվել։

Ես վստահ եմ, որ այս դժվարին օրերն էլ կանցնեն, իմ հայրենիքը կհզորանա, մարդիկ կապրեն երջանիկ, ազատ ու անկախ մեր երկրում։ Իսկ ես, ու իմ ընկերները պետք է լավ սովորենք, գրագետ ու խելացի մարդիկ դառնանք, որպեսզի շարունակենք շենացնել մեր երկիրը։

Թվաբանական գործողություններ խառը թվերի հետ

1.Կատարիր կոտորակների գումարումը:

Կոտորակը մի կրճատիր:

5/13+10/13=15/13

2.Հաշվիր՝

5+6/7=41/7

3.Կատարիր գործողությունը.

1 5/19−1= 5/19

4. Կատարիր հանումը.

11−12/13= 10 1/13

5.Գտիր տարբերությունը:

1 8/11−9/11= 10/11

6.Գումարիր խառը թվերը՝

2 2/11+7 3/11 = 9 5/11

7.Կատարիր խառը թվերի հանումը:

18 2/11−14 9/11 4 37/11=−14 9/11= 163/11

8.Կատարիր գումարումը՝

30 1/10+8/10=30 9/10

9.Կատարիր գումարումը:   

Խառը թվի կոտորակային մասը անկրճատելի կոտորակ է:

8 1/8+1 1/10= 9 9/40

10.Հաշվիր տարբերությունը՝

1 1/14−3/4=9/28(գրիր անկրճատելի կոտորակ):

11.Կատարիր հանումը՝

40 3/4−14 1/14=26 19/28 747/28 (կոտորակը կրճատիր):

12.Գտիր անհայտ գումարելին՝ z+3 1/27=13 13/108

Պատասխան 121/12 (ստացված կոտորակը կրճատիր)`

z= 10 1/12

13.Խառը թիվը բազմապատկիր բնական թվով՝ 2 2/9⋅2= 4 4/9

14.Խառը թիվը բաժանիր բնական թվի վրա: 

Գրիր կանոնավոր անկրճատելի կոտորակ:

18 5/7:6= 3 5/42

15. Խառը թիվը բաժանիր բնական թվի վրա և պատասխանը ներկայացրու անկանոն կոտորակի տեսքով:  

Պատասխանը կրճատիր:2 7/10:3=9/10:3=3/10

16.Բազմապատկիր և անջատիր ամբողջ մասը՝5/8⋅7 =4 3/8

17. Գտիր արտահայտության արժեքը:

Գրիր անկրճատելի կոտորակ:

4/11⋅2+13 1/2= 14 5/22

18.Գտիր անհայտ հանելին՝

1 1/20−b=47/60

b= 4/15

19.Հաշվիր խառը թվերի տարբերությունը՝

42 1/12−21 3/8=20 17/24−21 9/ = /

1.Ընկերական քննարկում ՝ Ինչպես են անցնում իմ մայրենիիի դասերը, ին՞չ կավելացնեի կամ ի՞նչ կփոխեի ․․․ Իմ մայրենիի դասերն անցնում են շատ հետաքրքիր։ Մենք դասերի ժամանակ քնարկում ենք տարբեր թեմաներ, սովորում ենք հայոց լեզվի ուղղագրություն և քերականություն։ Ես կցանկանայի, որպեսզի տրված հանձնարարություները դասերի ժամանակ մանրամասն քնարկեինք, այնուհետև ստանայինք նոր հանձնարարություներ և ոչ թե արագ ստանայինք դրանք։

2.Գրել հոմանիշներով հարուստ նախադասություններ (հինգ հատ)

  1. Երկինքը կապույտ է, պարզ է և անամպ։
  2. Ջուրը մաքուր է, վճիտ է և զուլալ։
  3. Մենք գնացինք գազանանոց և այնտեղ տեսանք բրդոտ, փափկամազ և կեռ ոտքերով ու ծուռթաթ մի արջ։
  4. Իմ մայրիկը, սիրուն է, գեղեցիկ է և չնաշխարհիկ։
  5. Իմ համակարգիչը ունիվերսալ է, համապիտանի, արագ աշխատող և բազմաֆունկցիոնալ։

3. գրաբարի մասին

  1. ա  և ո  տառերի գրության վերաբերյալ.

աշխարհաբար  գրաբար     աշխարհաբար        գրաբար    
արքա արքայ  երեկո   երեկոյ
ծառա    ծառայ                    կոփածո    կոփածոյ    
տղա  տղայ                                  սիրո  սիրոյ

գրաբարով գրված այս նախադասությունը սովորել և գրել ժամանակակից մայրենիով․

Լավ է կոյր աչօք, քան կոյր մտօք:

Լավ է կույր աչքով, քան կույր մտքով։

Ընտրիր բոլոր կանոնավոր կոտորակները:

9/7

9/8

88/24

8/104

3/13

104/16

16/24

11/88

2.Ներկայացրու2 թիվը 5 հայտարարով կոտորակի տեսքով:

2=10/5

3.Ութ խնձորը պետք է հավասար բաժանել 9տղաների միջև (խնձորները միանման են):

Որքա՞ն կհասնի յուրաքանչյուրին:

apple.jpg

Պատասխան՝  խնձոր:

4.Գրիր խառը թիվը՝ հինգ ամբողջ յոթտասներեքերորդ:

5/73

5.Կոտորակը ներկայացրու բնական թվի տեսքով:

20/5=4

6. Անջատիր անկանոն կոտորակի ամբողջ մասը՝

276/11= 25 9/11

7. Քանորդը գրիր խառը թվի տեսքով՝

379:21= /

8.Ներկայացրու 5 8/12 խառը թիվը անկանոն կոտորակի տեսքով:

5 8/12= /

9. k-ի բերված արժեքներից ընտրիր այնպիսինները, որոնց դեպքում 3543−k կոտորակը կանոնավոր է:

8

7

2

1

4

5

9

3

6

10.Լուծիր հավասարումը՝ t−3/20=8

11.Պատասխան՝ t=

Լուծիր հավասարումը՝

294/x+15=7

Պատասխան՝ x=

12.n-ի բերված արժեքներից ընտրիր այնպիսինները, որոնց դեպքում 24−n20 կոտորակը անկանոն է:

2

7

1

9

6

5

8

3

19.09.2022, երկուշաբթի

1.Հոմանիշ և հականիշ բառեր։

Հոմանիշ են կոչվում մոտ իմաստ արտահայտող բառերը: Օրինակ՝

գագաթ-կատար

հովիկ-զեփյուռ

Հականիշ են կոչվում հակառակ իմաստ արտահայտող բառերը: Օրինակ՝

երկար-կարճ

խոշոր-մանր 

տանը շարունակել․․․

2. Խնդրում եմ կարդալ տեքստը և գտնել բնությունը բնութագրող բառերը․

Լռություն կա Կաքավաբերդի ավերակներում։ Միայն ձորի մեջ աղմկում է Բասուտա գետը, քերում է ափերը և հղկում հունի կապույտ որձաքարը։ Իր նեղ հունի մեջ գալարվում է Բասուտա գետը, ասես նրա սպիտակ փրփուրի տակ ոռնում են հազար գամփռներ և կրծում քարե շղթաները։

Պարիսպների գլխին բույն են դրել ցինը և անգղը։ Հենց որ բերդի պարիսպների տակ ոտնաձայն է լսվում, նրանք կռնչյունով աղմկում են, թռչում են բներից և ահարկու պտույտներ անում բերդի կատարին։ Ապա բարձրանում է քարե արծիվը, կտուցը կեռ թուր, մագիլները՝ սրածայր նիզակներ, փետուրները որպես պողպատե զրահ։

Կաքավաբերդի բարձունքի միակ ծաղիկը ալպիական մանուշակն է, ցողունը կաքավի ոտքի պես կարմիր, ծաղիկը ծիրանի գույն։ Քարի մոտ է բսնում ալպիական մանուշակը, պարիսպների տակ։ Արևից քարերը տաքանում են, և երբ ամպերը ծածկում են քար ու պարիսպ, մանուշակը թեքվում է, գլուխը հենում քարին։ Ծաղկափոշու մեջ թաթախված գունավոր բզեզին մանուշակը ճոճք է թվում, աշխարհը՝ ծիրանագույն բուրաստան։ Ակսել Բակունց՝ <<Ալպիական մանուշակ>>։

Լռություն, կապույտ որձաքարը, սպիտակ փրփուրի, քարե շղթաները, քարե արծիվը, ալպիական մանուշակն, ցողունը կաքավի ոտքի պես կարմիր, ծաղիկը ծիրանի գույն, արևից քարերը տաքանում են, ամպերը ծածկում են քար ու պարիսպ, ծաղկափոշու մեջ թաթախված գունավոր բզեզ։

3․ Վերհիշելով դ-թ,բ-փ,գ-ք,ձ-ց,օ-ո,է-ե ուղղագրությունը՝ լրացնում ենք բաց թողնված տառերը․

Այսպիսով՝

էներգիա, վրաերթ, երես, որևէ, մանրէ, էինք,վերելք, գետեզր,կիսաեփ, լայնէկրան,վայրէջք, երանգ, եզր:

1. Կատարիր կոտորակների գումարումը:

3/9+2/9=5/9

3+2/9=5/9

2. Կատարիր կոտորակների հանումը:

8/9−6/9=2/9

8-6/9=2/9

3. Կատարիր հանումը:

1−6/1=-5

4. Լուծի՛ր:

x+1/33=1

x=1-1/33

x=1/1-1/33=32/33

5. Լուծիր՝

t/23+4/23=1

t+4/23=1

t=1-4/23

t=23-4

t=19

6. Գումարիր կոտորակները:

Գրիր անկրճատելի կոտորակ:

1/25+1/15=8/75

7. Հաշվիր կոտորակների տարբերությունը:

Տեղադրիր անկրճատելի կոտորակ:

7/10−1/7=39/70

8. Կատարիր կոտորակների հանումը:

Գրիր անկրճատելի կոտորակ:

23/24−4/8=23-12/24=11/24

9. Կատարիր հանումը՝ 1/183−1/244=4-3/732=1/732

Լրացրու դատարկ պատուհանները՝ 

13⋅(⋅−14⋅(⋅=

10. Տրված է 9/20 = m +1/5 հավասարումը:

m+1/5=9/20

m=9/20-1/5

m=9-4/20=5/20

m=1/4

Գտիր m-ն: 

Պատասխան՝ m=1/4

11. Լրացրու դատարկ պատուհանները:

x/y-1/23=13/23

x/y=13/23+1/23

x/y=14/23

1.տանը ավարտել <<Իմ ստեղծած խաղալիքը>>

Եթե ես հնարավորություն ունենամ խաղալիք ստեղծելու` այն կունենա կորած իրերը գտնելու հնարավորություն։ Էկրանի վրա կսկանաորի կորած իրի պատկերը։ Ու նա կտա ինֆորմացիա, թե որտեղ է գտնվում տվյալ առարկան։

Այդ միտքը իմ մեջ առաջացել է այն ժամանակ, երբ շտապում ես, ու չես գտնում քո կորած իրը: Եթե սկանավորելու հնարաորություն չունես, կարող ես որոնման դաշտում գրել կորած իրի անունը, և ֆոտոխցիկի շնորհիվ գտնել իրը։

2.Լրացնել բաց թողնված տառերը․

աղջիկ, աղքատ, այսoր, առաջին, արգելել, երգ, արդար, արձակուրդ, բարձր, անօգնական, զարթնել, երջանիկ, երփներանգ, համբուրել, նուրբ, հագնել, ճամփա, ընթերցել, համերգ, տնօրեն, թագավոր, որսորդ, բախտ:

3.Հանգստյան օրերին կարդալ Հրանտ Մաթևոսյանի <<Գոմեշը>> պատմածքը ․

Սարի գլխին մի կտոր սպիտակ սառույց կար, սառույցի վերևը խանձարուրի կապերը լուռ քանդում էր մի փոքրիկ ամպ: Ամպի տակ հրճվում էր արտուտիկը, իսկ ամպի վրայով, նախիրների վրայով, բազեի, սարերի, ուրթերի ու անտառների վրայով ուրիշ աշխարհների մաքուր քամիները հուրհրալով տանում էին մի մեծ արև:

Խոտն այդտեղ չտեսնված համով էր, և հանդապահը հիմա-հիմա պիտի գար գոռար նախրի վրա՝ թե նրանք ինչու են ուտում համեղ խոտը, և նախիրն արածում էր ագահությամբ: Վայ թե վաղուց էին կշտացել, բայց հանդապահը չէր գալիս: Սառույցից մի հատ առու էր սկսվում ու գալիս գնում կովերի միջով: Կովերն ականջի ծայրով լսում էին, որ առուն կա: Խոտ էին ուտում, փորի տակ նրանց կրծերակները վարար-վարար կաթ էին տանում, և նրանք իրենց անընդհատ ասում էին՝ թե առուն կա:
Տաք բուրմունքի մեջ ընկղմված գոմեշն արածում էր մի ձորակում: Հովերն այդ ձորակից ոչ մի բուրում չէին տարել, որովհետև չէին մտել ձորակ: Նախիրը հիմա կարող էր գալ, տրորել ու կեղտոտել այդ ձորակը, դրա համար էլ գոմեշն արածում էր պոզահարելով ու սպառնալով: Մեկ էլ՝ խոտն անհամացավ, դարձավ ուղղակի չոր ծղոտ: Առվակը մոտիկ էր: Բայց մեջքն սկսեց պաղել: Ուրեմն ամպը բռնել էր արևի դեմը: Գոմեշն ուզեց ստվերը մեջքից թոթափել սարսռոցով, բայց կաշին կարծրանում էր նրա վրա: Գլուխը բարձր՝ գոմեշն սպասեց թե ինչ է լինելու հետո, և արյունը նրա երակներում դանդաղում ու ցամաքում էր, ապա դարձավ կպչուն, խցվեց ու կանգ առավ, իսկ աշխարհը խլանում ու հանգչում էր նրա ականջներում: Աշխարհը մեռել ու մթնել էր, հիմա ամպը պայթելու էր, պահ էին մտել հովը, արտույտը, առուն… մեկ էլ երակները լայնացան և արյունը վազեց վարար, հեշտ, քչքչոցով:
Գոմեշը ելավ ձորակից, և մշուշի մեջ գեղեցիկ էին կովերը, հեռաստանները, լուռ ամպը, բայց նախրի մեջ չկար մի ուրիշ գոմեշ: Արյունը տաքանում էր նրա մեջ, մանրիկ ցավով ու ջերմությամբ արթնացան սրունքները, իսկ ողնաշարն արդեն դուրեկան ցոլքերով ծակծկվում էր վզից մինչև պոչը: Նա ոտ փոխեց՝ որ գնա, կռվի կովերի ցուլի հետ, բայց տեսավ, որ չի ուզում գնալ, չարությունը հալվում ու դուրս է սահում իրենից:
Խոր լռության մեջ խոտերը թելը-թելին շղարշե բուրմունք էին հյուսում այդ կանաչ աշխարհի երեսով մեկ և բուրմունքի հետ հյուսվում էր մի քաղցր թախիծ:
Գոմեշը մռլնգաց:
Կովերը նայեցին՝ հանդապահը չէր, գոմեշն էր, մռլնգում էր: Կովերը շարունակեցին արածել անտեր փափուկ խոտի առատության մեջ, լավ ջրի մոտիկության, իրենց մետաքսե ցուլի ներկայության, կաթի վարար վազքի ու գոլ արևից իրենց պարարտ գոհության մեջ:
Գոմեշը ճանապարհվեց ուրթ: Կուրծը փաղաքշանքով հունցվում էր զույգ ոտի արանքում և գոմեշը գնում էր կթվելու նանին: Սարահարթի ուրթը ճոճվեց նրա հայացքի մեջ ու կորավ, ձորակում գոմեշը մի երկու բերան խոտ պոկեց ու մոլորվեց: Հա, գնում էր ուրթ: Իսկ ինչու է նախիրը դեռ արածում: Նախիրը կովեր են, ինքը մեկ հատիկ գոմեշ է – ա՛յսպե՜ս:
Նա կանգնեց վրանի դռանը, կանչեց ու սպասեց նանի դուրս գալուն:
– Եկել ե՞ս,– ասաց նանը:
– Էս օրը ճաշին էս ինչո՞ւ ես եկել,– ասաց նանը:
– Նախիրը հանդում՝ դու վեր ես կացել եկել:
– Դե լավ, որ եկել ես՝ արի կթեմ:
– Կուրծդ կիսատ՝ էս ո՞ւր ես եկել:
Կթվորը լավ չէր կթում, կուրծը ցավեցնում էր: Գոմեշը ծռեց պարանոցը, հոտ քաշեց՝ նանի հոտն էր, նանի ձայնն էր, բայց այս անգամ իսկի լավ չէր կթում: Գոմեշը տեսավ որ չի ուզում կթվել: Հեռու հեռաստաններից դենը, տաք մշուշների մեջ գոմեշների խմբեր են կանգնած և նրանցից մեկը անտառների ու ճանապարհների գլխով հղում է իր թախիծը սրան:
– Հը՜, Սաթիկ… նանիդ տրորում ես, էլ քեզ ո՞վ կկթի:
– Չէ, կաթ չես բերել, եղածն էլ չտվեցիր:
– Վույ, վույ, վույ, վույ, նանիդ տրորեցիր:
– Մինա՜ս… գոմեշն աչքիս մի տեսակ է երևում:
– Հա՜… գոմեշս ցուլ է ուզում:
– Գոմեշս ցուլ է ուզում: Հուլիս, օգոստոս, սեպտեմբեր… մարտ… մարտ, մայիս… լավ ժամանակ ես ծնելու: Ձագիդ բոխու տերև կտամ… կանաչ արև կլինի, մայիս կլինի…
Գոմեշը բլրի գլխին կանգ առավ ու աստծու կանաչ աշխարհի վրայով նայեց հեռվի շեկ հովիտներին:
Աղվեսը մեռել էր ծերպերի մեջ լերկ մի տեղ՝ որպեսզի խոտերը չխանգարեն և երկնքի բազեն անպայման տեսնի նրա դին: Եվ այնքան ճիշտ էր մեռել աղվեսը, որ հովը քշում տանում էր նրա ագին:
Հեռուների շեկ հովիտներում մշուշների տակ գոմեշների շոգած խմբեր էին օրորվում և նրանց մեջ տաք ու զորեղ մեկը, գլուխը բարձր բռնած, իր կանչը հղում էր սրան: Գոմեշը մռլնգաց ու պոկվեց բլրի գլխից դեպի ձորը…
Էն ի՞նչ է անում, էն ի՞նչ է անում, էն ի՞նչ է անում էն անասունը,– վրա վազեց աղվեսը: Հազար ասի էդ անիծված տունն էդ փափուկ հողում չփորենք…