The question who is my hero

A hero is a person who, despite facing their own fears or difficulties, steps forward with courage, compassion, and determination to make a difference in the lives of others, often putting the needs of their community or loved ones above their own; they inspire those around them through their actions and resilience, proving that true heroism lies not in seeking praise but in the willingness to uplift and protect others, no matter the cost.

Թեմա՝ Երկու անհայտով առաջին աստիճանի հավասարումների համակարգի լուծման տեղադրման եղանակ։

Այս դասին դիտարկվում են երկու անհայտով առաջին աստիճանի հավասարումների համակարգեր, որոնցում անհայտների բոլոր գործակիցները զրոյից տարբեր են և համեմատական չեն:

Յուրաքանչյուր այդպիսի համակարգ ունի միակ լուծում:

Երկու անհայտներով երկու հավասարումների համակարգի լուծման տեղադրման եղանակի ալգորիթմը:

1. Համակարգի հավասարումներից որևէ մեկից (սովորաբար ավելի պարզից) արտահայտել փոփոխականներից մեկը մյուսի միջոցով, օրինակ՝ առաջին հավասարումից արտահայտել x-ը y-ի միջոցով:

2. Ստացված արտահայտությունը տեղադրել մյուս (երկրորդ) հավասարման մեջ, օրինակ՝ x-ի փոխարեն:

3. Լուծել մեկ անհայտով հավասարումը, օրինակ՝ y-ի նկատմամբ (գտնել y-ը ),

4. Երրորդ քայլում գտնված y-ի արժեքը տեղադրել y-ի փոխարեն՝ առաջին քայլում ստացված հավասարման մեջ և գտնել x-ը:

5. Գրել պատասխանը:

Օրինակ: Լուծենք հետևյալ հավասարումների համակարգը:

1) Առաջին հավասարումից ստանում ենք՝

x−2y=3 => x=3+2y

2) Ստացված արտահայտությունը տեղադրում ենք երկրորդ հավասարման մեջ՝ x-ի փոխարեն՝

5⋅x+y=4 => 5⋅(3+2y)+y=4

3) Լուծենք ստացված հավասարումը և գտնենք y-ը՝

5⋅(3+2y)+y=4 => 15+10y+y=4 => 10y+y=4−15 => 11y=−11 |:11 => y=−1 

4) Տեղադրենք y-ի գտնված արժեքը առաջին քայլում ստացած հավասարման մեջ՝ y-ի փոխարեն և գտնենք x-ը՝

x=3+2⋅y => x=3+2⋅(−1) => x=3−2 => x=1 

5) Պատասխան՝ (1;−1)

Համակարգի հավասարումներից մեկում կարելի էր նաև x-ը արտահայտել y-ով և x-ի ստացված արժեքը տեղադրել մյուսի մեջ:

Լուծման հետևյալ եղանակը կոչվում է տեղադրման եղանակ:

Առաջադրանքներ

1. Համակարգը լուծել տեղադրման եղանակով:

x-3x=32 => -4x=32 => 8

8-y=32

-y=32-8

y=-24

Պատ․՝ (8,-4)

2. Համակարգը լուծել տեղադրման եղանակով:

1) -x-2v+2=4

-2v-x=4-2

-2v-x=2

-x

2) -6-v

-v=-6

v=6

3․ Համակարգը լուծել տեղադրման եղանակով:

1) x-2y=-7

7(2y-7)-10y=7

14y-49-10y=7

14y-10y=49+7

4y=56

y=14

4․ Համակարգը լուծել տեղադրման եղանակով:

1) x-y-1=0

x=-y-1

(-y-1)-5=0

-y=1-5

-y=-6

y=6

2) 6-y-1=0

-y=-6-1

-y=-7

1) x-y-2=0

x=y-2

(y-2)-6=0

y=2-6

y=-4

2) x-4-2=0

x=4+2

x=6

1) x-y-2=0

x=y+2=0

3(y+2)-2y-9=0

3y+6-2y-9=0

y-6-9=0

y=3

2) x-3-2=0

x=3+2

x=5

{5,3}

Revision exercises

Fill in the blanks with the past continuous form of the verbs given in brackets.

1. The children were playing hide and seek in the park. (play)
2. They were going to the movies. (go)
3. I was reading the book you gave me on my birthday. (read)
4. Winnie was stitching her new dress. (stitch)
5. The dogs were barking all night. (bark)
6. Ron was cleaning his room when he heard the noise. (clean)
7. It was getting darker with each passing moment. (get)
8. The gardener was watering the lawn. (water)
9. The army was going to Ladakh when the enemy attacked them. (go)
10. My sister was riding a Royal Enfield yesterday. (ride)
11. The students were cooking on their assignments. (work)
12. That boy was dancing in class. (dance)
13. The kid was watching television all evening. (watch)
14. The girl was listening to rock music. (listen)
15. The birds were flying in the sky. (fly)

Ecercise 2 – Change into the past continuous tense

Raj drinks coffee.
Answer: Raj was drinking coffee.

Sweta is singing her favourite song.
Answer: Sweta was singing her favourite song.

Siraj left home.
Answer: Siraj was leaving home.

My friends played on the field.
Answer: My friends were playing on the field.

I will be going to France.
Answer: I was going to France.

The boy cried all night.
Answer: The boy was crying all night.

The cat ran in the streets.
Answer: The cat was running in the streets.

I performed at the school function.
Answer: I was performing at the school function.

The parrot talked back.
Answer: The parrot was talking back.

Tia will visit her granny.
Answer: Tia was visiting her granny.

Exercise 3 – Put the verbs into the correct form (past progressive).

When I phoned my friends, they (play) monopoly.
Answer: When I phoned my friends, they were playing monopoly.

Yesterday at six I (prepare) dinner.
Answer: Yesterday at six I was preparing dinner.

The kids (play) in the garden when it suddenly began to rain.
Answer: The kids were playing in the garden when it suddenly began to rain.

I (practice) the guitar when he came home.
Answer: I was practicing the guitar when he came home.

We (not / cycle) all day.
Answer: We were not cycling all day.

While Alan (work) in his room, his friends (swim) in the pool.
Answer: While Alan was working in his room, his friends were swimming in the pool.

I tried to tell them the truth, but they (not / listen).
Answer: I tried to tell them the truth, but they were not listening.

What (you / do) yesterday?
Answer: What were you doing yesterday?

Most of the time we (sit) in the park.
Answer: Most of the time we were sitting in the park.

I (listen) to the radio while my sister (watch) TV.
Answer: I was listening to the radio while my sister was watching TV.

When I arrived, they (play) cards

Задания 1. Прочитайте текст и дайте ответы на вопросы:

Этим летом мне довелось ехать в поезде вместе с мальчиком лет двенадцати и его мамой. Он сидел, уткнувшись в книгу, и увлечённо читал «Тараса Бульбу» Гоголя. – Мой сын прямо-таки глотает книги, – сказала женщина. – В отличие от многих его сверстников, он очень начитанный.

Я поинтересовалась, книги каких авторов он читал, и паренёк вытащил из рюкзака блокнот с длинным списком произведений русских и зарубежных классиков и современных писателей. Я обрадовалась: значит, и среди современных подростков встречаются книгочеи! – Мы в классе соревнуемся, кто за лето больше книг прочтёт, – сообщил он. – Я в прошлом году был первым.

У меня на коленях лежал томик Льва Николаевича Толстого, раскрытый на страницах повести «Хаджи-Мурат», и я углубилась в чтение. – А вы за сколько минут страницу прочитываете? – вдруг услышала я голос паренька. – Не заметила… не считала! – А я заметил: пока вы пятнадцать страниц прочитали, я уже двадцать три успел! – Да зачем ты торопишься? Не торопись, вдумывайся в то, что читаешь, иначе пропустишь что-нибудь важное. – Важное-то я не пропущу, – ответил он самоуверенно. – Я только описания природы пропускаю, всякие там облака, цветочки-лепесточки.

Поезд уже подходил к станции, а мне так хотелось поговорить с юным попутчиком. «А ведь читать-то ты, дружок, не умеешь, – хотела я сказать ему. – Из книги берёшь самую малость, только цепочку событий. А книга готова дать тебе бесценный клад мыслей и чувств, научит тебя читать не только строки, но и между строк…» И пока мне думалось, что этих слов он вовсе не поймёт, пока я сердилась сама на себя, решая, как бы мне растревожить этого самоуверенного мальчишку, поезд стал замедлять ход.

Мать мальчика, обращаясь ко мне, восхищённо сказала: – Вы только взгляните! Он уже проглотил книгу! И тут я, наверное, обидела её. – Вы заблуждаетесь, – ответила я. – Он вовсе не умеет читать.

Вопросы:

1.Что сказала его мама о его увлечении чтением?

Мама мальчика сказала, что её сын буквально «глотает» книги и, в отличие от многих его сверстников, он очень начитанный.

2.Что хочет сказать рассказчица мальчику о чтении и восприятии книг?

Рассказчица хотела сказать мальчику, что он не умеет по-настоящему читать, так как не вникает в смысл текста, пропуская важные описания и детали. Она считает, что чтение — это не только понимание событий, но и проникновение в мысли и чувства, которые книги могут дать.

3.Какие темы и чувства, по мнению рассказчицы, можно извлечь из книг?

По мнению рассказчицы, книги могут дать бесценные мысли и чувства. Она считает, что важно уметь читать не только строки, но и «между строк», чтобы понять глубинный смысл произведения, образы и идеи, которые книга стремится передать.

Задание 2. Вставьте пропущенные буквы и подберите проверочные слова.

1. В_зить – воз
2. П_чинить – почин
3. Бр_дить – брод
4. Х_дить – ход
5. Х_лмы – холм
6. Ст_лбы – столб
7. В_сы – вес
8. Д_ма – дом

Задание 3. Напиши словами цифры.

1527, 2500, 1933, 2024, 1812

1527 — тысяча пятьсот двадцать семь, 2500, дветысячи пятьсот, 1933, тысяча девятьсот тридцать три, 2024 — две тысячи двадцать четыре — тысяча восемьсот двинадцать

Задание 4. Напишите альтернативный конец истории, в котором мальчик по-другому реагирует на замечания рассказчицы о чтении. Как это меняет их взаимодействие?

Поезд уже подходил к станции, и я решилась высказать мальчику свои мысли.

– Знаешь, – начала я, – читать книгу – это не только следить за событиями, но и улавливать тонкие настроения, образы, которые автор рисует для нас. Иногда в тех самых «облаках и лепесточках» прячется что-то очень важное.

Мальчик задумался, его уверенная улыбка сменилась любопытством.

– А что в них может быть важного? – спросил он, немного сбавив тон самоуверенности.

– Представь, что природа в книге – это не просто фон. Это зеркало настроений героев, отражение того, что происходит у них в душе. Когда ты пропускаешь такие моменты, ты можешь не заметить, что чувствует персонаж или к чему ведёт сюжет.

Мальчик внимательно слушал, и в его глазах я увидела интерес.

– Может, я попробую не пропускать… – протянул он. – Никогда так не думал.

– Попробуй. Вдруг найдёшь там что-то, чего раньше не замечал.

Когда поезд остановился, мы попрощались. Он вышел из вагона, задумчиво посмотрев на книгу в руках. Возможно, наше маленькое обсуждение откроет для него новый способ читать – не только глазами, но и сердцем.

Как это меняет их взаимодействие: Мальчик проявляет открытость к новым мыслям, а не остаётся самоуверенным. Вместо соревнования в скорости чтения, он задумывается над глубиной восприятия текста. Взаимодействие становится более взаимным, основанным на обмене опытом и советами, а не на противопоставлении двух точек зрения.

Պատմական հարցեր

1. Ներքին քաղաքականություն — Ի՞նչ վիճակ էր ստեղծված Երկրներում հայկական մի քանի կառույցներում օտար տիրապետության ներքո։
   • Պատասխան: Օտար տիրապետությունների տակ գտնված երկրներում հայկական կառույցները հաճախ ունենում էին դժվարություններ պահպանել իրենց ինքնությունը։
2. Բաղանճար — Ի՞նչ էր նպատակային ծրագրված «Ներքին ազգանուններով» ժողովուրդների վիճակագրական կառույցների օգնությամբ։
   • Պատասխան: «Ներքին ազգանուններով» ժողովուրդների վիճակագրական կառույցները կային հաշվառելու և վերարտադրելու նպատակի համար։
3. Վերջին հարցը — Ինչպե՞ս էին քաղաքների վերլուծական և պետական կառույցները իրականացնում տվյալներ հավաքելու և վերլուծելու աշխատանք։
   • Պատասխան: Այդ վերլուծական կառույցները իրականացնում էին դաշտային և պետական տվյալների հավաքում, ինչն ավելի մեծացնում էր Հայաստանում գտնվող կառույցների վերահսկողությունը։

Թեմա՝ Երկու անհայտով առաջին աստիճանի հավասարումներ։

Առաջադրանքներ։

1․ Որոշիել ax+2y=16  հավասարման a գործակցի արժեքը, եթե հայտնի է, որ (−2; 4) թվազույգը այդ հավասարման լուծում է:

-2a+8 = 16

-2a = 16 – 8

a = 8/2 = 4

2․ Տված հավասարումներից y-ը արտանայտել x-ով:

ա) 2x+y=6

y = 6 – 2x

բ) 3x+y=7

y = 7 – 3x
գ) x+y-8=12

y = 12 + 8 – x

y = 20 – x
դ) y+2=6x

y = 6x – 2
ե) 3x+2y=9

2y = 9 – 3x

y= 9/2 – 3x/2
զ) -4x+2y=13

2y = 13 + 4x

y = 13/2 + 2x

3․ Տված հավասարումներից x-ը արտանայտել y-ով:

ա) x-y+5=0

x=-5-y
բ) 2x-3y+9=0

2x = -9 +3y

x = -9/2 + 3/2y
գ)15x+y-8=0

15x = -y+8

x = 8/15-y/15
դ) x+3y-15=0

x = -3y+15
ե) 7x+y=6

7x = 6 – y

x = 6/7-y/7
զ) -4x+y=-19

-4x = -19-y

x = 19/4 + y/4

Թեմա՝ Երկու անհայտով առաջին աստիճանի հավասարումներ։

ax+by+c=0                                            (1)

տեսքի հավասարումը, որտեղ a, b, c-ն տված թվեր են, ընդ որում a և b թվերից գոնե մեկը տարբեր է զրոյից, իսկ x-ը և y-ը անհայտներ են, անվանում են x և y երկու անհայտով առաջին աստիճանի հավասարում:

Այդ անվանումը կապված է նրա հետ, որ (1) հավասարման ձախ մասը x և y-ի նկատմամբ առաջին աստիճանի կատարյալ տեսքի բազմանդամ է:

a և b թվերն անվանում են անհայտի գործակիցներ, a թիվը՝ x-ի գործակից, իսկ b թիվը՝ y-ի գործակից:

ax, by, c  արտահայտություններն անվանում են (1) հավասարման անդամներ: Ընդ որում c թիվն անվանում են ազատ անդամ:

(x0,y0)թվազույգն անավանում են (1) հավասարման լուծում, եթե այդ թվերը բավարարում են (1) հավասարմանը, այսինքն՝ x-իփոխարեն տեղադրելով x0, իսկ y-ի փոխարեն y0`հավասարումը վերածվում է ճիշտ թվային հավասարության՝

                                 ax₀+by₀+c=0:

            ax+by+c=0 , որտեղ b հավասար չէ 0                                 (2)

տեսքի ցանկացած հավասարում ունի անթիվ բազմության լուծումներ, որովհետև x-ի համար կարող ենք վերցնել ցանկացած x₀ արժեք, և հավասարումը լուծելով  y անհայտի նկատմամբ կգտնենք 

                            y₀=(-c-ax₀)/b :

(x₀, y₀) թվազույգը կլինի (2) հավասարմանլուծում:

Քանի որ x₀ թվերը անվերջ շատ են, ապա և (2) հավասարման լուծումները անվերջ շատ կլինեն:

x և yերկու անհայտով տված հավասարումից y-ըարատահայտել x-ով՝ նշանակում է լուծել այդ հավասարումը y-ի նկատմամբ ղ-ի ցանկացած տված արժեքի համար:

Օրինակ

                      2x-5y+2=0                    (3)

հավասարումից y-ը արատահայտենք x-ով և գրենքայդ հավասարման բոլոր լուծումները:

Համարենք x-ը կամայական թիվ է, y-ը անհայտն է և լուծենք(3) հավասարումը:

                                          2x+2=5y

                                          5y=2x+2

                                     y=2/5x+2/5                        (4)

Այսպիսով, (3) հավասարման բոլոր լուծումները կլինեն (x;2/5x+2/5) տեսքի, որտեղ x-ը ցանկացած թիվ է:

Դատելով նման կերպ՝ կստանանք, որ 

ax+by+c=0, որտեղ տեսքի հավասարումները ունեն անվերջ թվով լուծումներ: Բոլոր այդ լուծումները գրվում են

(-c-by)/a; y) տեսքով, որտեղ y-ը ցանկացած թիվ է:

Առաջադրանքներ

1․ ա) Ո՞ր հավասարումն են անվանում երկու անհայտով առաջին աստիճանի հավասարում: Բերեք օրինակներ: ax+by+c=0  տեսքի հավասարումը, որտեղ a, b, c-ն տված թվեր են, ընդ որում a և b թվերից գոնե մեկը տարբեր է զրոյից, իսկ x-ը և y-ը անհայտներ են, անվանում են x և y երկու անհայտով առաջին աստիճանի հավասարում:

Օրինակ՝ 7x – 9y + 3 = 0
 բ) Ի՞նչն են անվանում ax+by+c=0 հավասարման լուծում, որտեղ a և b գործակիցներից գոնե մեկը հավասար չէ զրոյի: Երկու անհայտով առաջին աստիճանի հավասարումներ։
2․ Քանի՞ լուծում ունի x-y+1=0 հավասարումը: Անվերջ։
3․ Տրված a, b, c թվերով կազմեք առաջին աստիճանի երկու անհայտով հավասարում.

ա) a=5, b=4, c=-2; 5x – 4y + 2 = 0
բ) a=0, b=-3, c=4; – 3y + 4 = 0
գ) a=0, b=2, c=-1; 2y – 1 = 0
դ) a=-5, b=-1, c=0: -5x – y = 0
4․Պարզել  x−2y+5=0 երկու անհայտներով գծային հավասարման a, b և c գործակիցները:

a=1 b=-2 c=5

5․ Ցույց տալ, որ (1;-1), (5;-7), (-3; 5) թվազույգերը 3x+2y-1=0 հավասարման լուծումներն են:

3 -2 -1 = 0

15 – 14 – 1= 0

-9 + 10 – 1 = 0

6․ 8x+4y−8=0 գծային հավասարման մեջ որոշել x=0 արժեքին համապատասխանող y-ի արժեքը:

8x+4y-8=0

⁴y – 8 = 0

⁴y = 8

y = 2

7․ 13x+5y=26 գծային հավասարման մեջ գտնել y=0 արժեքին համապատասխանող x -ի արժեքը:

13x = 26

x = 2

8․Տրված է երկու փոփոխականներով 3x−7y+22=0 գծային հավասարումը: Օգտագործելով այն` արտահայտել x  փոփոխականը մյուս փոփոխականի՝ y-ի միջոցով:

3x = 7y – 22

x = 7y/3 – 22/3

9․ Որոշել ax+8y=20 հավասարման a գործակցի արժեքը, եթե հայտնի է, որ (−4;−4) թվազույգը այդ հավասարման լուծում է:

-4a – 32 = 20

-4a = 20 + 32

a = 52 : 4 = 13

10․ x+2y−24=0 հավասարման լուծումներից գտնել այնպիսի թվազույգ, որի թվերից առաջինը 2 անգամ մեծ է երկրորդից:

(12;6)

1․Տեքստում կետերի փոխարեն համապատասխանաբար տեդադրի՛ր տրված հականիշները:

Ամուր — առաձգական, հիշել — մոռանալ, խոշոր — փոքր, արտասովոր — սովորական, լուրջ — թեթևամիտ, ոչ միայն – այլ նաև, տարիքով — երեխա, բռնել — նետել: Մարդիկ … են … հայտնագործությունների, աշխարհի մասին պատկերացումները փոխող ճանապարհորդությունների մասին, դրանք փոխանցում են սերունդից սերունդ և երբեմն … են … թվացող սովորական բաների մասին: Գիտե՞ք, օրինակ, որ Կոլումբոսը… Ամերիկան է հայտնագործել,… …ռետինե գնդակը: Երբ իսպանացիները ցամաք ելան Հաիթիում, տեսան, որ կղզու բնակիչներն … մի գործով են զբաղված: Նրանք … ու կենտրոնացած իրար էին … ու… ինչ-որ շագանակագույն գնդեր: Իսկ այդ գնդերը, կենդանի … արարածների նման ցատկոտում էին քարե սալիկի վրա: Հաիթցիների գնդակախաղը հիմա հազիվ թե զարմացնի մեզ: Թերևս միայն հարցնենք, թե … մարդիկ ինչո՞ւ էին … զբաղմունքով տարվել: Իսկ Կոլումբոսի խիզախ նավաստիները շշմած էին մնացել: Չէ՞ որ նրանք երբեք չէին տեսել… կլոր առարկա, որն … սալարկին դիպչելով ետ է թռչում:

2 .Նախադասությունները ձևափոխի՛ր` ընդգծված բառերն ու արտահայտությունները փոխարինելով հականիշներով:

Զուր է, որ առյուծն է համարվում գազանների արքան: Ուժով, ճարպկությամբ ու համարձակությամբ դժվար թե որևէ մեկը համեմատվի նրա հետ: Առյուծը չի հայտնվում, զոհի վրա գաղտագողի չի պաշտպանվում: Նա հպարտ մռնչոցով զգուշացնում է՝ անզգույշ լինել, գազաննե՛ր, որսի եմ ելել: Մինչև հրացանավոր մարդու երևալը առյուծներն կեղծ տիրակալ էին: Մարդիկ հաճախէին առյուծի որսի ելնում: Բայց ուժն ու համարձակությունը, ճկունությունն ու թաքնվելու հմտությունը փրկում էին հրացանից: Մարդիկ կարծում էին, որ եթե առյուծները ավելանան, կճղակավոր կենդանիների քանակը չավելանա: Ու առյուծներին գրեթե լրիվ ստեղծեցին: Նրանք պահպանվել են միայն Կենտրոնական Աֆրիկայի մի քանի շրջաններում ու արգելանոցներում, Հնդկաստանում էլ կան, բայց քիչ չեն: Սակայն մարդկանց սպասածի հակառակն եղավ, որովհետև առյուծներն աոաջին հերթին հիվանդ, թույլ կենդանիներին էին ոչնչացնում, այդ պատճառով էլ կենդանիների մեջ հիվանդությունները չէին տարածվում: Այժմ առյուծների որսն է: Առյուծի նորածին ձագուկները շատ փոքր են ու խայտաբղետ, հետո, մեծանալով, միագույն են դառնում:

3..Տրված դարձվածքներով նախադասություններ կազմի՛ր:

Մտքի ծովն ընկնել – , լեզուն փակ պահել, հինգ մատի պես գիտենալ, թևերը ծալած նստել, էժան պրծնել, արցունքները կուլ տալ:

3.Տրված բառերը բաժանի՛ր բառակազմական բաղադրիչների (արմատների և ածանցների): Ինչպիսի՞ բառեր են հավաքված բառաշարքերից յուրաքանչյուրում:

Ա. Թվական, պատմություն, աղյուսակ, գրիչ, ազդեցություն, խորություն:

Թվական: արմատ – թու, ածանց – կանՊատմություն: արմատ – պատմ, ածանց -ությունԱղյուսակ: արմատ – աղյուս, ածանց -ակԳրիչ: արմատ – գր, ածանց -իչՎերադարձություն: արմատ – ազդեց, ածանց -ությունԽորություն: արմատ – խոր, ածանց -ություն

Բ. Արևելք, արևմուտք, կենսագիր, օտարամուտ, ծովագնաց, ինքնատիպ:

Արևելք: արմատ – արև, ածանց -ելքԱրևմուտք: արմատ – արև, ածանց -մուտքԿենսագիր: արմատ – կենս, ածանց -ագիրՕտարամուտ: արմատ – օտար, ածանց -ամուտԾովագնաց: արմատ – ծով, ածանց -ագնացԻնքնատիպ: արմատ – ինքն, ածանց -ատիպ

Գ. Արևելյան, կենսագրություն, արևադարձային, անուշահոտություն, բազմատեսակություն

Արևելյան: արմատ – արև, ածանց -ելյանԿենսագրություն: արմատ – կենս, ածանց -ագրությունԱրևադարձային: արմատ – արև, ածանց -ադարձայինԱնուշահոտություն: արմատ – անուշ, ածանց -ահոտությունԲազմատեսակություն: արմատ – բազմա, ածանց -տեսակություն

4..Նախադասությունները լրացրո՛ւ:

Միայն մեկ արմատով կազմված բառերը կոչվում են պարզ բառեր. Օրինակ` կրակ, հոդ, ջուր, օդ, սար: Մեկ արմատով և ածանցով կամ ածանցներով կազմված բառերը կոչվում են պարզ ածանցավոր բառեր. օրինակ` կրակոտուrdթյուն, հողեղեն, խաղաղություն: Մեկից ավելի արմատներով կազմված բառերը կոչվում են բարդ բառեր, օրինակ` ջրհոր, օդանցք,: Մեկից ավելի արմատներով և ածանցով կամ ածանցներով կազմված բառերը կոչվում են բարդ ածանցավոր բառեր, օրինակ` կրակմարիչ, անջրանցիկ,աշխարհագրություն:

5. Տրված բառերով բաղադրյալ բառեր կազմիր:

Լվաց, եղել, առ, տուր, կաց:

Լվաց-առ Կաց-առ Առ-տուր Լվաց-հետև Եղել-կաց

Վրաստան։ Վրաստանը Հարավային Կովկասի պետություն է, որը գտնվում է Եվրոպայի և Ասիայի միջև՝ Սև ծովի ափին։ Այն սահմանակից է հյուսիսից Ռուսաստանին, հարավից Թուրքիային ու Հայաստանին, և հարավ-արևելքից՝ Ադրբեջանին։ Վրաստանի մայրաքաղաքն է Թբիլիսին, որը համարվում է երկրի մշակութային, քաղաքական և տնտեսական կենտրոնը։

Վրաստանը հայտնի է իր հին պատմությամբ, հնագույն մշակույթով և բնության բազմազանությամբ։ Պատմականորեն Վրաստանը եղել է մի խաչմերուկ՝ որտեղ բախվել են տարբեր կայսրություններ և քաղաքակրթություններ։ Երկիրը երկար ժամանակ գտնվել է Պարսկաստանի, Օսմանյան կայսրության և Ռուսաստանի ազդեցության տակ։

Վրաստանը հայտնի է նաև իր գինեգործությամբ։ Այն համարվում է աշխարհի ամենահին գինեգործական շրջաններից մեկը, որտեղ գինին արտադրում են արդեն ավելի քան 8000 տարի։

Վրաստանի բնակչությունը շուրջ 3.7 միլիոն է։ Պետական լեզուն վրացերենն է, որն ունի յուրահատուկ այբուբեն՝ հնագույն պատմությամբ։

Վրաստանը նաև հայտնի է իր բազմազան բնությամբ, որը ներառում է բարձր լեռներ, գեղեցիկ լճեր և անտառներ։ Վրաստանը զբոսաշրջության համար շատ գրավիչ վայր է, առաջարկելով ինչպես ձմեռային սպորտաձևեր, այնպես էլ պատմական ու մշակութային վայրերի այցելություն։

Այսօր Վրաստանը ինքնիշխան պետություն է, որը ձգտում է դեպի եվրոպական ինտեգրացիա և անդամակցում է մի շարք միջազգային կազմակերպություններին։

Պարսկաստան։ Պարսկաստանը, այժմ հայտնի որպես Իրան, Մերձավոր Արևելքի կարևորագույն պետություններից է՝ հարուստ պատմությամբ, մշակույթով և ազդեցիկ քաղաքական դերով։ Իրանը գտնվում է Ասիայի հարավ-արևմուտքում և սահմանակից է մի շարք երկրներին, այդ թվում՝ Թուրքիային, Իրաքին, Աֆղանստանին, Պակիստանին, Ադրբեջանին և Հայաստան։ Այն ունի մուտք Պարսից ծոցին և Կասպից ծովին։

Պատմություն

Իրանի պատմությունը ձգվում է ավելի քան 2500 տարի: Հին Պարսկաստանը հիմնադրել է Աքեմենյան դինաստիան մ.թ.ա. 6-րդ դարում, որը տիրում էր մեծ տարածքներին՝ սկսած Հնդկաստանից մինչև Հունաստան: Աքեմենյանները համարվում են աշխարհի առաջին հզոր կայսրություններից մեկը, որը զարգացրել է պետական կառավարման և իրավունքի հիմունքները։

Այնուհետև Պարսկաստանը ղեկավարել են մի շարք այլ դինաստիաներ, ինչպիսիք են Պարթևները և Սասանյանները: Սասանյան կայսրությունը հիմնադրեց պարսկական մշակույթի, արվեստի և գիտության ոսկեդարը, մինչև այն նվաճվեց իսլամական խալիֆաթի կողմից 7-րդ դարում։

Մշակույթ

Իրանը ունի հարուստ մշակույթ, որը մեծապես ազդել է իսլամական աշխարհի և աշխարհի տարբեր երկրների վրա։ Պարսկական գրականությունը, մասնավորապես, ունի դարավոր ավանդույթ, հայտնի պոետներով, ինչպիսիք են Ֆիրդուսին, Սաադին, Հաֆեզը և Օմար Խայամը։ Նրանց ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց փիլիսոփայական խորությամբ և գեղարվեստական գեղեցկությամբ։

Իրանը նաև ունի զարգացած գեղարվեստական ավանդույթներ, ներառյալ ճարտարապետությունը, երաժշտությունը, գորգագործությունը և մինետուրները։ Իրանական գորգերը համարվում են աշխարհի ամենահեղինակավոր և ամենաթանկարժեք գորգերից մեկը։

Ադրբերդջան։ Ադրբեջանը Հարավային Կովկասի պետություն է, որը տեղակայված է Եվրոպայի և Ասիայի սահմանին՝ Կասպից ծովի արևմտյան ափին: Այն սահմանակից է հյուսիսից Ռուսաստանին, հյուսիս-արևմուտքից Վրաստանին, արևմուտքից Հայաստանին, հարավից Իրանին և արևմուտքից Թուրքիային (Նախիջևանի միջոցով, որը Ադրբեջանի միանվագ է): Ադրբեջանի մայրաքաղաքն է Բաքուն, որը գտնվում է Կասպից ծովի ափին և հանդիսանում է երկրի գլխավոր տնտեսական, մշակութային և քաղաքական կենտրոնը։

Թուրքիա։ Թուրքիան՝ պաշտոնապես Թուրքիայի Հանրապետությունը, մի պետություն է, որը գտնվում է Ասիայի և Եվրոպայի սահմանին՝ բաղկացած է Արևմտյան Ասիայից (Անատոլիա) և փոքր մասով Արևելյան Եվրոպայից (Բալկանյան թերակղզի): Թուրքիան սահմանակից է մի շարք երկրների՝ հյուսիս-արևմուտքից՝ Հունաստան և Բուլղարիա, հյուսիսից՝ Սև ծով, արևելքից՝ Վրաստան, Հայաստան, Ադրբեջան (Նախիջևան), և Իրան, հարավից՝ Իրաք և Սիրիա, իսկ արևմուտքից՝ Էգեյան ծով: Մայրաքաղաքը Անկարա քաղաքն է, սակայն Ստամբուլը, որը նախկինում հայտնի էր որպես Կոստանդնուպոլիս, երկրի խոշորագույն քաղաքն է և մշակութային, պատմական ու տնտեսական կենտրոնը:

Նպատակը`

• Որոնք են մեր հարևան պետությունները Վ

Վրաստան, Պարսկաստան, Ադերբեջան, Թուրքիա

• Ինչ գիտենք մեր հարևան պետությունների մասին

Հայաստանը սահմանակից է չորս երկրներին՝ Վրաստանին, Թուրքիային, Ադրբեջանին և Իրանին: Յուրաքանչյուր հարևան պետություն ունի իր յուրահատուկ պատմությունը, մշակույթը և քաղաքական դերը տարածաշրջանում։

• Ինչպիսին են Հայաստանի հարաբերությունները հարևան պետությունների հետ

Հայաստանի հարաբերությունները հարևան պետությունների հետ բազմազան են և մեծապես կախված են պատմական, քաղաքական և տնտեսական գործոններից։ Ներկայումս Հայաստանի հարաբերությունները հարևան երկրների հետ կարող են բնութագրվել այսպես.

Վրաստան

Հայաստանը և Վրաստանը ունեն հարաբերականորեն բարեկամական հարաբերություններ։ Երկու երկրներն ունեն պատմական և մշակութային կապեր, ինչպես նաև ընդհանուր շահեր՝ կապված տարածաշրջանային անվտանգության և տնտեսական համագործակցության հետ։ Վրաստանը կարևոր դեր ունի Հայաստանի համար, քանի որ այն հիմնական մուտքն է դեպի Սև ծով և կապը արտաքին աշխարհին։ Չնայած որոշ խնդիրների, ինչպես, օրինակ, ազգային փոքրամասնությունների իրավունքների վերաբերյալ, հարաբերությունները ընդհանուր առմամբ մնում են դրական։

Պարսկաստան

Հայաստանի և Պարսկաստանի հարաբերությունները նույնպես կայուն և բարեկամական են։ Պարսկաստանն այն հազվագյուտ երկրներից է, որի հետ Հայաստանը երկար տարիներ պահել է լավ հարաբերություններ։ Երկու երկրներն ունեն ընդհանուր տնտեսական և էներգետիկ շահեր, և Իրանը կարևոր է Հայաստանի համար որպես էներգիայի և ապրանքների մատակարար։ Հայ-իրանական հարաբերությունները հատկապես կարևոր են՝ հաշվի առնելով Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ Հայաստանի հարաբերությունների բարդությունը։

Թուրքիա

Հայաստանի և Թուրքիայի հարաբերությունները շատ լարված են և այս պահի դրությամբ դիվանագիտական հարաբերություններ չեն պահպանվում։ Հարաբերությունների հիմնական խնդիրը կապված է Հայոց ցեղասպանության ճանաչման հարցի հետ։ Թուրքիան շարունակում է հրաժարվել ճանաչել 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանությունը, ինչը խոչընդոտ է հանդիսանում երկրների միջև հարաբերությունների բարելավման համար։ 2009 թվականին ստորագրված Ցյուրիխի արձանագրությունները՝ երկկողմ հարաբերությունների կարգավորման նպատակով, այդպես էլ չվավերացվեցին, և սահմանը շարունակում է մնալ փակ։

Ադրբեջան

Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունները առավել բարդ և լարված են։ Նրանց հարաբերությունները հիմնականում ձևավորվում են Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության շուրջ։ 1990-ական թվականներին՝ Լեռնային Ղարաբաղի պատերազմից հետո, երկու երկրները պահպանել են կրակադադարի ռեժիմ, բայց հարաբերությունները մնացել են խիստ լարված։ 2020 թվականի սեպտեմբերին բռնկվեց նոր ռազմական հակամարտություն, որը ավարտվեց նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարությամբ, ինչը նոր պայմաններ ձևավորեց տարածաշրջանում, սակայն լիակատար խաղաղություն դեռևս չի հաստատվել, և սահմանային լարվածությունները շարունակում են մնալ։

Վերաբերմունքն ընդհանուր առմամբ

Հայաստանն իրեն հաճախ զգում է շրջափակված, քանի որ ունի դժվարին հարաբերություններ Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ, ինչը մեծացնում է Վրաստանի և Իրանի հետ հարաբերությունների կարևորությունը։ Այս բարդ աշխարհաքաղաքական իրավիճակում Հայաստանը ձգտում է ամրապնդել իր միջազգային կապերը և զարգացնել հարաբերությունները տարբեր երկրների հետ՝ ապահովելու իր անվտանգությունն ու տնտեսական զարգացումը։