Աշխատանքի նպատակը․

1․Համոզվել, որ ուսումնասիրվող շարժումը հավասարաչափ արագացող է։

2․Կարողանալ ճանապարհի և ժամանակի օգնությամբ որոշել թեք ճոռով շարժվող գնդիկի շարժման արագացումը։

3․Հաշվելով շարժման ճանապարհը և արագացումը կարողանալ հաշվել ժամանակը։

4․Սովորողների մոտ զարգացնել փորձարարական և հաշվողական հմտությունները։

Աշխատանքը կատարելու համար սովորողը պետք է իմանա․

1․Հավասարաչափ շարժման հիմնական բանաձևերը․

V=at S=at² /2 ՝ այս բանաձևից a= 2S/t²

Անհրաժեշտ սարքեր և նյութեր․մետաղե ճոռ․պողպատե գնդիկ,վայրկենաչափ․մոտաղյա բաժակ,չափաժապավեն,ամրակալան։

Փորձի ընթացքը․

Ամրակալանին ամրացրու ճոռը,որոշակի անկյան տակ։Ճոռի հիմքին տեղավորիր մետաղյա բաժակը։Չափիր ճոռի երկարությունը։Դա կլինի այն ճանապարհը(S),որը կանցնի գնդիկը փորձի ժամանակ։Բաց թող գնդիկը և միաժամանակ աշխատեցրու վայրկենաչափը։Երբ գնդիկը կբախվի արգելակին կանգնեցրու վայկենաչափը և գրանցիր շարժման ժամանակը՝կլորացնելով վայրկյանի տասնորդական մասով։Փորձը կրկնիր երեք անգամ և հաշվիր չափված ժամանակների միջին արժեքը՝t=(t₁+t₂+t₃)/3:Հաշված ժամանակը ընդունիր որպես գնդիկի շարժման ժամանակ։Վերևի բանաձևով հաշվիր արագացումը՝ a= 2S/t²

Այժմ նույւն փորձը ,նույն կերպ կրկնիր S-ի համար ընտրելով երկու ուրիշ չափեր։

Կատարածդ փորձերից արա վերջնական եզրակացություն,գնդիկի շարժումը թեք ճոռով———

Լաբարատոր աշխատանք՝

Այժմ ճորի վրա դրեցի բաժակ։ Չափեցինք ճորի երկարությունը քանոնի միջոցով։

Դա կլինի այն ճանապարհը որի միջոցով կանցնի գնդիկը փորձի միջոցով։
Երբ գնդիկը բախվեց արքելակի(մետաղյա բաժակի), կանգնեցրեցի վարկենաչափը, կլորացնելով եղած ժամանակը։
Փորձը կրկնեցի երեք անգամ, և հաշվեցի չափը։
Հաշվաց ժամանակը ընդունեցի գնդիկի անցած ժամանակը, և հաշվեցի վերևի բանաձևով։

Մի դեպքում վերցրեցի ճանապարհի կեսը, մյուսում քառորդը։

Եթե երեք դեպքերում արագացման արժեքը ստացվի մոտավարապես նույն չափ ապա այդ շարժումը հավասարաչափ է։
______

Ճորի երկարությունը – 110 սմ

1 անգամ՝ 1.15վարկյան
2 անգամ՝ 1.34վարկյան
3 անգամ՝ 1.21վարկյան

Փորձ I՝
S= | t=(t₁+t2+t3)/3=
t₁= a=2S/t²
t₂=
t₃=
a=?

S=110սմ | t=(1.15վ+1.34վ+1.21վ)/3≈1,2վ=
t₂=1.15վ a=220սմ/1.2վ²≈153a
t₂=1.34վ
t₃=1.21վ

Փորձ II՝

S= | t=(t₁+t₂+t₃)/3=a=2S/t²
t₁=
t₂=
t₃=
a=?

S=110սմ | t=(1.34վ+0.94վ+1.21վ)/3≈
t₁=1.34վ a=220սմ/1.7վ²≈76.2a
t₂=0.94վ
t₃=1.21վ

1․հավասարաչափ է։

Հավասարաչափ արագությունը դա այն արագությունն է որը չի փոխվում ուղղագծի անցնելու ժամանակ։

2․անհավասարաչափ արագացող է։

Արագացում – a, լատիներեն “ակսելարատիո” որը նշանակում է արագացում։

Բանաձևը՝ a = v/t

Այն ֆիզիկական մեծությունը, որը հավսար է մարմնի շարժման արագության փոփոխության և այն ժամանակամիջոի

3․ հավասարաչափ արագացող է։