Դիտել<<Урок из космоса. Физика невесомости>>,և

Ցիալկովսկու մասին

Կրկնել նախորդ թեմանները։

Կարգի բերել բլոգները։Պատրաստ լինել  բանավոր հարցմանը և գրավոր ինքնաստուգման։

Քննարկվող հարցեր.

1.Ո՞ր մեծություննէ կոչվում էներգիա

Էներգիան ֆիզիկական մեծություն է, որը բնութագրում է աշխատանք կատարելու ունակությունը։

2.Օրինակներով ցույց տալ էներգիայի և աշխատանքի կապը

3.Ի՞նչ միավորներով է չափվում էներգիան միավորների ՄՀ-ում:

Այն նշանակում են E տարով(հունարեն “էներգիա” գործողություն, գործենեություն բառերից)։ Էներգիան չափվում է նույն տառով ինչպես մեխանիկական աշխատանքը՝ միավորների ՄՀ-ում էներգիայի միավորը մեջ ջուլն է(1Ջ)։

4.Մեխանիկական էներգիայի տեսակները
Մեխանիկայում ուսումնասիրվող էներգիան կոչվում է մեխանիկան էներգիա ու ունի իր 2 տեսակ՝ կինետիկ և պոտենցիալ։ Կինետիկ էներգիան առաջանում է մարմինների շարժման ժամանակ, իսկ պոտենցիալը մարմինների փոխազդեցության հետևանքով։

5.Ո՞ր էներգիան են անվանում կինետիկ
Մարմնի շարժմամբ պայմանավորված էներգիան կոչվում է կինետիկ էներգիա։

6.Ի՞նչ մեծություններից է կախված մարմնի կինետիկ էներգիան ,որ բանաձևով է որոշվում այն
Այն որոշվում է ըստ մեխանիկական աշխատանքի բանաձևի՝ A=Fs ու նյուտոնի երկրորդ օրենքի որտեղ a-ն մարմնի արագությունն է։
Դադարի վիճակից հավասարաչափ արագացող շարժում կատարող մարմնի անցած s ճանապարհը շարժման սկզբից t ժամանակ անց որոշում են՝ s=at²/2 բանաձևով։

7.Երբ է մարմնի կինետիկ էներգիան զրո
Եթե մարմինեը ունի կինետիկ էներգիա հավասար զրոյի ապա այն չի շարժվում։

8.Որ էներգիան են անվանում  պոտենցիալ,
Մարմինների փոխազդեցության ուժը կոչվում է պոտենցիալ։

9.բերել պետենցիալ էներգիայով օժտված մարմինների օրինակներ
Երկիր – Լուսին, Երկիր – Արև, Արև – արևային համակարգերի կլաստեր։
Այսինքն ամենահեշտ օրինակներից է պոտենցիալ էներգիայի աստղագիտական ​​առարկաներ՝ ընդգծված ձգողության պատճառով։

10.Ինչ բանաձևով է որոշվում Երկրի մակերևույթից որոշակի բարձրությամբ մարմնի պոտենցիալ էներգիան
Ծանրության ուժ՝ F=mg
Աշխատանքը՝ A=Fs=mgh
Հետևաբար՝ E_պ=mgh

11.Որ մեծություն է կոչվում մարմնի լրիվ մեխանիկական էներգիա:
Մարմնի կինետիկ և պոտենցիալ էներգիաների գումարը կոչվում է մարմնի լրիվ մեխանիկական էներգիա։

12.Ձևակերպիր լրիվ մեխանիկական էներգիայի պահպանման օրենքը
E_լր=E_կ+E_պ

Լրացուցիչ առաջադրանք

Սովորել Է. Ղազարյանի դասագրքից է43-ից մինչև էջ60-ը

     Գ.Մխիթարյանի <<Գիտելիքների ստուգման առաջադրանքներ մաս II  >>-ից էջ3 -ից մինչև էջ8 -ի տարբերակները։

Պատրաստել նյութ

Է. Ղազարյանի դասագրքից էջ57-ից մինչև էջ59ը՝«Շարժվող ջրի և քամու էներգիայի օգտագործումը»  և էջ54-ի «Հետաքրքիր է իմանալ»թեմաների վերաբերյալ։

Նախագիծ՝ «Ազատություն»

Մասնակիցներ

Միջին դպրոցի 8-րդ դասարանի սովորողներ

Նպատակը

1. Հասկանալ, թե ինչ է ազատությունը:
2. Ուսումնասիրել ազատության տեսակները:
3. Բացահայտել և պատմել ազատության համար պայքարած հայ հերոսների մասին:
4. Ստեղծել ազատության թեմայով ֆոտոշարքեր և տեսանյութեր:

1. Տեսական ուսումնասիրություն
   • Ազատության գաղափարի քննարկում դասարանում:
   • Ազատության տեսակների բացահայտում (անձնական, քաղաքացիական, ազգային և այլն):
2. Հետազոտական աշխատանք
   • Պատմական փաստերի ուսումնասիրություն հայ հերոսների մասին, որոնք պայքարել են ազատության համար (օրինակ՝ Արամ Մանուկյան, Գարեգին Նժդեհ):
   • Ընտրել մի հերոսի կյանքից դրվագ և գրել պատմություն:
3. Ստեղծագործական աշխատանք
   • Ազատության թեմայով լուսանկարների շարք պատրաստել:
   • Կազմակերպել կարճ տեսանյութերի նկարահանում ազատության մասին:
4. Քննարկում և ներկայացում
   • Նախագծի արդյունքների ներկայացում դասարանում:
   • Ֆոտոշարքերի ցուցադրություն և տեսանյութերի դիտում:

Արդյունքում`

Սովորողները պատրաստում են ազատության թեմայով ֆոտոշարեր, տեսանյութեր, գրում են պատումներ:

Գահութ՝ հողի տուրք կամ հողատիրություն ֆեոդալական ժամանակներում։
Ռենենսանս՝ Լուսավորության դառաշրջան։
Ուտոպիա ՝«Ուտոպիա» անվանումը ծագել է հունարեն «ou» (ոչ) և «topos» (տեղ) բառերից, որոնք բառացի նշանակում են «գոյություն չունեցող վայր»: 
Հումանիստ՝ Մարդիկ, ովքեր տարածում և զբաղվում էին “Լուսավորության” դարաշրջանում(ով) կոչվում էին հումանիստներ։
Ռեֆորմացիա՝ Եկեղեցու բարեփոխման շարժում։ (?)
Ինդուգեցիա՝ (եթե խոսքը գնում է ինդուլգենցիա բառի մասին․․․) մեղքերի թողության վաճառք կաթոլիկ եկեղեցում։
Կազախաստան՝Պետություն Կենտրոնական Ասիայում։
Հերետիկոս՝ Եկեղեցուց շեղված մարդ։
Քաղաքացիական պատերազմ՝ Պատերազմ իր պետության քաղաքացիների միջև։
Ռազմական դիկտատուրա՝ Պետության կառավարում զինվորականների կողմից։
Սահմանադրություն՝ Պետության հիմնական օրենքը։
Ինկվիզիցիա՝ Կաթոլիկ եկեղեցու դատական հաստատություն հերետիկոսների դեմ պայքարելու համար։
Սահմանադրական միապետություն՝ Միապետություն, որտեղ միապետի իշխանությունը սահմանափակված է սահմանադրությամբ։
Ազատամտություն՝ Ազատ մտածելու և կարծիք արտահայտելու իրավունք։
Բնական իրավունք՝ Մարդու բնածին իրավունքներ, որոնք անկախ են պետությունից։
Ռացիոնալիզմ՝ Փիլիսոփայական ուղղություն, որը կարևորում է բանականությունը որպես ճշմարտության իմացության աղբյուր։
Սնահավատություն՝ Կույր հավատք անբացատրելի ուժերի նկատմամբ։

Ովքեր են՝

Քռիստոֆոր Կոլումբոս՝ Ֆրանսիացի հայտնագործող և ծովագնաց
Ամերիգո Վեսպուչի՝ Իտալացի ծովագնաց, որի անունով է կոչվել Ամերիկան։
Ֆեռնան Մագելան՝ Պորտուգալացի ծովագնաց, որը կատարեց առաջին շուրջերկրյա ճանապարհորդությունը։
Լեոնարդո դա Վինչի՝ Իտալացի նկարիչ, քանդակագործ, ճարտարապետ, գիտնական և գյուտարար։
Միքելանջելո՝ Իտալացի նկարիչ, քանդակագործ և ճարտարապետ։
Ռաֆայել Սանտի՝ Իտալացի նկարիչ և ճարտարապետ։
Ռեմբրանդ՝ Հոլանդացի նկարիչ։
Գալիլեո Գալիլեյ՝ Իտալացի ֆիզիկոս, աստղագետ և փիլիսոփա։
Ջորդանո Բրունո՝ Իտալացի փիլիսոփա և աստղագետ։
Ֆրենսիս Բեկոն՝ Անգլիացի փիլիսոփա, գիտնական և պետական գործիչ։
Անդրեաս Վեզալիուս՝ Ֆլամանդացի անատոմ և բժիշկ։
Դենի Դիդրո՝ Ֆրանսիացի փիլիսոփա և լուսավորիչ։
Ժան-Ժակ Ռուսո՝ Ֆրանսիացի փիլիսոփա և լուսավորիչ։
Շառլ Մոնտեսքյո՝ Ֆրանսիացի փիլիսոփա, իրավագետ և լուսավորիչ։

Աշխատանքի նպատակը․

1․Համոզվել, որ ուսումնասիրվող շարժումը հավասարաչափ արագացող է։

2․Կարողանալ ճանապարհի և ժամանակի օգնությամբ որոշել թեք ճոռով շարժվող գնդիկի շարժման արագացումը։

3․Հաշվելով շարժման ճանապարհը և արագացումը կարողանալ հաշվել ժամանակը։

4․Սովորողների մոտ զարգացնել փորձարարական և հաշվողական հմտությունները։

Աշխատանքը կատարելու համար սովորողը պետք է իմանա․

1․Հավասարաչափ շարժման հիմնական բանաձևերը․

V=at S=at² /2 ՝ այս բանաձևից a= 2S/t²

Անհրաժեշտ սարքեր և նյութեր․մետաղե ճոռ․պողպատե գնդիկ,վայրկենաչափ․մոտաղյա բաժակ,չափաժապավեն,ամրակալան։

Փորձի ընթացքը․

Ամրակալանին ամրացրու ճոռը,որոշակի անկյան տակ։Ճոռի հիմքին տեղավորիր մետաղյա բաժակը։Չափիր ճոռի երկարությունը։Դա կլինի այն ճանապարհը(S),որը կանցնի գնդիկը փորձի ժամանակ։Բաց թող գնդիկը և միաժամանակ աշխատեցրու վայրկենաչափը։Երբ գնդիկը կբախվի արգելակին կանգնեցրու վայկենաչափը և գրանցիր շարժման ժամանակը՝կլորացնելով վայրկյանի տասնորդական մասով։Փորձը կրկնիր երեք անգամ և հաշվիր չափված ժամանակների միջին արժեքը՝t=(t₁+t₂+t₃)/3:Հաշված ժամանակը ընդունիր որպես գնդիկի շարժման ժամանակ։Վերևի բանաձևով հաշվիր արագացումը՝ a= 2S/t²

Այժմ նույւն փորձը ,նույն կերպ կրկնիր S-ի համար ընտրելով երկու ուրիշ չափեր։

Կատարածդ փորձերից արա վերջնական եզրակացություն,գնդիկի շարժումը թեք ճոռով———

Լաբարատոր աշխատանք՝

Այժմ ճորի վրա դրեցի բաժակ։ Չափեցինք ճորի երկարությունը քանոնի միջոցով։

Դա կլինի այն ճանապարհը որի միջոցով կանցնի գնդիկը փորձի միջոցով։
Երբ գնդիկը բախվեց արքելակի(մետաղյա բաժակի), կանգնեցրեցի վարկենաչափը, կլորացնելով եղած ժամանակը։
Փորձը կրկնեցի երեք անգամ, և հաշվեցի չափը։
Հաշվաց ժամանակը ընդունեցի գնդիկի անցած ժամանակը, և հաշվեցի վերևի բանաձևով։

Մի դեպքում վերցրեցի ճանապարհի կեսը, մյուսում քառորդը։

Եթե երեք դեպքերում արագացման արժեքը ստացվի մոտավարապես նույն չափ ապա այդ շարժումը հավասարաչափ է։
______

Ճորի երկարությունը – 110 սմ

1 անգամ՝ 1.15վարկյան
2 անգամ՝ 1.34վարկյան
3 անգամ՝ 1.21վարկյան

Փորձ I՝
S= | t=(t₁+t2+t3)/3=
t₁= a=2S/t²
t₂=
t₃=
a=?

S=110սմ | t=(1.15վ+1.34վ+1.21վ)/3≈1,2վ=
t₂=1.15վ a=220սմ/1.2վ²≈153a
t₂=1.34վ
t₃=1.21վ

Փորձ II՝

S= | t=(t₁+t₂+t₃)/3=a=2S/t²
t₁=
t₂=
t₃=
a=?

S=110սմ | t=(1.34վ+0.94վ+1.21վ)/3≈
t₁=1.34վ a=220սմ/1.7վ²≈76.2a
t₂=0.94վ
t₃=1.21վ

1․հավասարաչափ է։

Հավասարաչափ արագությունը դա այն արագությունն է որը չի փոխվում ուղղագծի անցնելու ժամանակ։

2․անհավասարաչափ արագացող է։

Արագացում – a, լատիներեն “ակսելարատիո” որը նշանակում է արագացում։

Բանաձևը՝ a = v/t

Այն ֆիզիկական մեծությունը, որը հավսար է մարմնի շարժման արագության փոփոխության և այն ժամանակամիջոի

3․ հավասարաչափ արագացող է։